Camp Director and Bible Translator“Lord, I will serve thee and you take care of my family.”
” The disciplinary rod of parent is a priceless gold ; The pain of their beating is their loving kiss. “
Director’s Biography
What God Has Accomplished Through Dr.H.Gin En Cin [Click-NEW]
He was born on May 19, 1937, grew up in Christian family. His parents are one of the first Christians in their village. He has two sisters and a brother who was a retired pastor and now in the arms of His Master. He got married to Daw Don Khaw Hau and God provided them six children. (His Family)He was baptized on April 6, 1946 by Rev.Vial Nang, who was the first ordained pastor in Chin state.
In 1964, he began his work under Tiddim Baptist Association(TBA) as press manager of TBA press up to 1989. He could take part in God’s ministry during that time. In 1968, the Burma Council of Churches launched a project called “BIBLE FOR ADULTS” so that adults can and want to read the Bible because most of adults during that time could not read and write.Then the TBA appointed him as ‘Adult Literacy Organizer” (ALO). He was a press manager as well as ALO.
In July 1969, he received Jesus Christ as his personal savior. As an ALO, he was traveling village by village and he had priviledges to share the living Word of God, especially, how to be Born again. Some were every happy, but some, mostly who were not born again, were not.
During 1971, 72 and 73, some evangelists came from side by side, preached the Love of God and there was a great revival in Tiddim, Chin state.The pastor of Tiddim Bapstist Church, Rev.Hau Lian Kham and asst. pastorRev.Gin Khaw Thawng were also born again. Rev. Hau Lian Kham had an open air crusade and so many weresaved.But Satan was so strong.The unborns, not only they were not born again, but also they hated those who were born again, were very strong.They were chased to be killed about two times.
In 1973, Rev.Hau Lian Kham, Rev.Gin Khaw Thawng and he were sacked. Dr.Go Za Kham was also sacked from his mother church, Leilum Bapstist Church. Churches including Tiddim, Leilum and another churches of four villages were divided into two. All the born again groups did not join any denomination but they worshipped separately at the widest house of the Deacons.
In Tiddim, the sacked pastors, about 10 born again deacons including him, Mr.Gen Do, Mr.Ngul Khaw Nang and about 60 youths had a meeting. Eventually they decided to have a separate worship serviceregularly.That is the birthday of Tiddim Evangelical Baptist Church(EBC). Among youths are now Pastors, famous Preachers, serving in the EBC and AG churches.
After that there was a meeting in Tiddim, in which all born again leaders were invited hosted by Tiddim EBC. we formed-up a Conference called’Evangelical Baptist Conference’. Among that leaders, were Mr.Vul Za Thang was the Convener, Dr.Go Za Kham was Secratary, Rev Hau Lian Kham was Chairman and the other 13 members including him. That was the beginning of Evangelical Baptist Conference. About a year after they formed-up the EBC, Rev. Hau Lian Kham and his party, about 60% of the whole congregation, joined the Assemblies of God.
But God was and is with them. He heard and answered their prayers. He gave them a beautiful church from without anything, they never expected to have a church like their own church. They definitely believed that that was one of God’s great miracles in present days. They were praying for a biger church for the church became small for the congregation. God sent people them day by day. In those days their theme song is ‘My God Can Do Anything”. He really can do althrough we are very poor.
His highly skilfullness is his own language, Tiddim. After he was sacked from TBA, he was appointed to compile a Tiddim Chin text book for primary students in Tiddim Township, and at the same time he published and distributed. But in 1993, the government took his job back.
Althrough he was not God’s fultime minister, he always took part where ever and whenever he could when the church needed him. He had translated NT+OT of the English version to Tiddim Chin. Hopefully, he is awaiting for seeing his complete, translated ZIV Bible in print this very year, 2005. He had also translated; Pilgrims Progress ( not printed yet),The Story of Jesus, How to Convert Boys ans Girls, The Hand Book of Counsellors, and comic books for children which are Moses and Joshua. He as also a voluntary member of Hymn Book Committee, that Hymn Book will be used in all protestant churches in Chin state. The Roman Catholic Church in Tiddim asked him to help them and he helped them to compile their cahtholic Hymn Book.
He always enjoys to serve the Lord as much as He can. At present, he is now working hard for the extension of God’s kingdom as the Director of Harvest Camp Ministry with his beloved wife and six children in Yangon, MYANMAR.
[last upadted:2004][Click-NEW] He was born on May 19, 1937, grew up in Christian family. His parents are one of the first Christians in their village. He has two sisters and a brother who was a retired pastor and now in the arms of His Master. He got married to Daw Don Khaw Hau and God provided them six children. He was baptized on April 6, 1946 by Rev.Vial Nang, who was the first ordained pastor in Chin state. In 1964, he began his work under Tiddim Baptist Association(TBA) as press manager of TBA press up to 1989. He could take part in God’s ministry during that time. In 1968, the Burma Council of Churches launched a project called “BIBLE FOR ADULTS” so that adults can and want to read the Bible because most of adults during that time could not read and write.Then the TBA appointed him as ‘Adult Literacy Organizer” (ALO). He was a press manager as well as ALO.
In July 1969, he received Jesus Christ as his personal savior. As an ALO, he was traveling village by village and he had priviledges to share the living Word of God, especially, how to be Born again. Some were every happy, but some, mostly who were not born again, were not. During 1971, 72 and 73, some evangelists came from side by side, preached the Love of God and there was a great revival in Tiddim, Chin state.The pastor of Tiddim Bapstist Church, Rev.Hau Lian Kham and asst. pastor Rev.Gin Khaw Thawng were also born again. Rev. Hau Lian Kham had an open air crusade and so many were saved.But Satan was so strong.The unborns, not only they were not born again, but also they hated those who were born again, were very strong.They were chased to be killed about two times.
In 1973, Rev.Hau Lian Kham, Rev.Gin Khaw Thawng and he were sacked. Dr.Go Za Kham was also sacked from his mother church, Leilum Bapstist Church. Churches including Tiddim, Leilum and another churches of four villages were divided into two. All the born again groups did not join any denomination but they worshipped separately at the widest house of the Deacons.
In Tiddim, the sacked pastors, about 10 born again deacons including him, Mr.Gen Do, Mr.Ngul Khaw Nang and about 60 youths had a meeting. Eventually they decided to have a separate worship serviceregularly.That is the birthday of Tiddim Evangelical Baptist Church(EBC). Among youths are now Pastors, famous Preachers, serving in the EBC and AG churches. After that there was a meeting in Tiddim, in which all born again leaders were invited hosted by Tiddim EBC. we formed-up a Conference called’Evangelical Baptist Conference’. Among that leaders, were Mr.Vul Za Thang was the Convener, Dr.Go Za Kham was Secratary, Rev Hau Lian Kham was Chairman and the other 13 members including him. That was the beginning of Evangelical Baptist Conference. About a year after they formed-up the EBC, Rev. Hau Lian Kham and his party, about 60% of the whole congregation, joined the Assemblies of God. But God was and is with them. He heard and answered their prayers. He gave them a beautiful church from without anything, they never expected to have a church like their own church. They definitely believed that that was one of God’s great miracles in present days. They were praying for a biger church for the church became small for the congregation. God sent people them day by day. In those days their theme song is ‘My God Can Do Anything”. He really can do althrough we are very poor. His highly skilfullness is his own language, Tiddim. After he was sacked from TBA, he was appointed to compile a Tiddim Chin text book for primary students in Tiddim Township, and at the same time he published and distributed.
But in 1993, the government took his job back. Althrough he was not God’s fultime minister, he always took part where ever and whenever he could when the church needed him. He had translated NT+OT of the English version to Tiddim Chin.He had also translated; Pilgrims Progress ( not printed yet),The Story of Jesus, How to Convert Boys ans Girls, The Hand Book of Counsellors, and comic books for children which are Moses and Joshua. He as also a voluntary member of Hymn Book Committee, that Hymn Book will be used in all protestant churches in Chin state. The Roman Catholic Church in Tiddim asked him to help them and he helped them to compile their cahtholic Hymn Book. He always enjoys to serve the Lord as much as He can. At present, he is now working hard for the extension of God’s kingdom as the Director of Harvest Camp Ministry with his beloved wife and six children in Yangon, MYANMAR. []
P
iannaLengtong Pauno kici Cin Za Hu Pau pen Pa Zel Khaw Kai leh Nu Ciang Khaw Niangte ta 11 sung panin a nau tum pen, nau kongkhakpa ahi hi. Kum 1962 August 23 ni-in Sakollam ah suak hi. Kum 1990 June 25 ni-in Vangteh nungak (Kawlpi a om) Lia Goih Khan Dim tawh Tonzang khua-ah pum khat suahna nei-in Rev. Thawng Khaw Nang in lethat hi. Tu lai takin a pu a pate khua ahi Tuithang khua-ah a zi leh tapa 3 tawh a teng uh hi.
Lengtong Pauno cih hong piannaBang hanga “Lengtong Pauno” kici hiam cih leh a nu leh pate in “Pauno” ci-in sam uh hi. Lengtong lakhui a bawl uh ciangin Tg. Pauno min tawh la sa uh hi. Pauno kici lasiam dang ong tam ciangin ama min a gen nuamte in Lengtong a lasa Pauno cihna-in “Lengtong Pauno” cih min khat hong piang khia hi. Ama deihna-ah bel a nu leh pa phuah “Pauno” cih mah deih pen a, vantung dongah a min ding ahih manin thupi a sa hi.
La tawh kisai nasepnaKum 8 a phak a kipanin Pasian phatna la tomnote phuakin Sunday School khawngah a sa thei zel hi. Kum 11 a phak laitakin nungak talpi khat ngai a, ama theih loh kalin la khat phuakin “Na min thei bang lolo nuam ing” ci deep sam hi. Tua bangin la phuah leh lasak kipanin 1981 kumin a masa pen la khum hi. A la phuak khempeuh akigawmin 200 bang val ta ding a, tua lakah dawng 60 bang Studio-ah kisa khin zo hi. Lakhui pen amah guak bekin a khum khui 3 bang pha-in lawmte tawh a khum Lengtong No.1, 2, 3 pha zo hi. La phuahte sung pan hoih sak diak cih bang nei loin, hoih sa khin lel a, nupite in a tate min pen mi’n hoih sa kei taleh hoih a sak veve danin gen hi. A khui hawm khiat sung panin Lengtong No.5 “Zogam hong paal ding” cih mah tha ngah pen hi. “Tun sung khat pan piang hi ngeingei hang e” cih la pen Lengtong No.1 a khum ding lai-un Zangkungah Cia Paute inn sungah TS Khai leh Sua Mang tawh amau teng thum kikumin a phuah uh hi a, Lynn Studio-ah a khum uh ciangin a paisuak (soprano) Vum Nang in sa hi. Tua lai-in a phuak pen Lengtong cih ding a thukim sa uh hi napi-in a nung ciangin a la minthang bilbel ahih manin a “phuak ding ki-ut ciat hi” ci-in gen ngei hi. A la phuahte midangte sangin a hoih zawkna pen a aw ding (tune) zong masa-in tua khit ciangin a thumal, a kammal ding zong pan hi. Zingsang tungin a thawhphet ciangin lungsim sungah thu dang a lut ma-in la kammalte ngaihsun kik a, Zo la kam man/dik tak a hi hiam, mi zakdah theih ding, khasiat theihna ding kammal a zang kha hiam cih ngaihsun zel a, puahtoto ahih manin a la malte hoih diak se hi. Tua bek hi loin Topa in thupha a piak ngiat ahihna zong a thupi khat ahi hi. Ama hun lai-in Kalemyo khawngah Studio om nai loin, Zangkung mah delh kul a, sum a neih loh ciangin sum thalawh tawmin Zangkung pai hi. Zangkungah zong tuhun bang loin eimi tam nai lo ahih manin haksatna tampi kalah hih ciang a tung thei ahi hi. Khang thakte gamtat hoih lohna pana kep cingna dingin music leh la lim taka puah toh ding thupi sa mahmah a, Zola kammal zangin i late puah ding zong a deih ngitnget khat ahi hi. A hih theih lai teng Topa ading a kizat leh Pasian min thanna dingin a kizang den nuam mi ahi hi. Khangno pilna sinte zong pil dinga sin a hih manun hong “Hai kei un la,” i gam i lei adingin hong pilin hong sem un” ci thei hi.
1981 kumin Tedimah “Lengtong Band” ci-in phuan uh a, tua Band sungah Lengtong Pauno, Kam Khen Thang (makai) Go Hau, Sua Mang, leh Pau Thawnte kihel hi. Hih pen Zomi sungah Band masa pen hi dingin kiciamteh hi. A lasak kum 25 cin’na leh Kam Khen kum 50 cin’na Pawi Yangonah 2006 kumin thupitakin bawl uh hi.
(Hih pen Zomi Siamsin Magazine, 2006 sunga Deihpi tawh holimna sung pan kikaikhawmin a kibehlap ahi hi)
Source: Zomi Lasiamte’ Tangthu by Rev. Gin Khan Nang
Lia Cingsan ci-a kithei Lia Man Suan Cing pen Rev. Tun Za Kap leh Nu Vung Khaw Niang sung pana suak unau pasal 1 leh numei 6 sung pan a nihna ahi hi. Khristian innkuan sung panin khangkhia-in 1978 kumin Zeisu gumpa leh honpa in a sang hi. A pa pen Evangelical Free Church of Burma (tu’n EFCM) ah Pastor hi a, a pa in tuiphum pah hi. A pa in Pasian thu leh la tawh pattahin, a nu in thu ngetsak zel hi.
Dorcas Team Piang
1981 kum ciangin a pa makaihna tawh “Dorcas Team” ci-in numei action team khat phuan uh hi. A pa gospel paina-ah zui zelin, a pa in thu genin Dorcas teamte in lasa zel hi. Tua bangin Tedim gam, Manipur gam, Mizoram dongah gospel a pai uh hi. A nu in inn panin thungetna tawh a huh den hi.
1983 kum ciangin “Topa phat ni” cih lakhui khat a bawl uh hi. 1985 kumin “Zeisu’n ong kun” cih lakhui bawlin Lusei kam tawh “Lalpa fak ru” cih la khui 2 bawlin, 1989 kumin Lusei kam mah tawh “Babylon” cih la khui khat zong a bawl hi.
Lai Siangtho Sangkah
1990 kum ciangin Pasian thu sin dingin India gam Gurgeon-ah a naute Liansen leh John Kampi tawh pai uh a, Topa hehpihna tawh kum khat a zo uh hi. Inn lam a ciah kawmun Nagaland-ah a lawmte tawh gospel a pai uh hi. 1991 kum ciangin Bangalore-ah Berean Baptist Bible College & Seminary-ah a naute 3 Liansen, John Kampi leh Kimnu tawh a pai uh hi. Tua kumin Pasian thu leh la tawh a pattah a pian’na pa in nusia hi. Ama munah Pasian ding ahih manin a sang kahna uh a unau-un a zom suak thei uh hi. 1995 kum ciangin BBBC panin B.Th. degree a ngah hi.
EBC-ah Nasepna
1995 June kha panin Evangelical Baptist Conference Pawlpi in hun bit a la tawh Pasian nasem dingin la-in tu ni dongin a sem hi. 1997 kum ciangin a pa patsa zom kik uh a, a team memberte a kim nawn loh hangin amau unau teng mah in “Dorcas Unau” ci-in team bawlin “Phat ding kilawm” cih lakhui a bawl uh hi. 2004 kum ciangin Rocky Mountain (USA) Zomi Innkuante panpihna tawh “Bethlehem Aksi” cih Christmas Album khat a bawl kik uh hi. Hih lakhuite a pian theihna dingin mun tuamtuam a om Zomite thatang, neihsa leh thungetna tawh a panpihna hang bekin a piang thei hi ci-in lungdam mahmah hi. Midangte Album sungah zong a kihelna om kawikawi hi.
Pahtawina
1) 1998 kumin Tedim Christian Fellowship in Zogam a lasa siam cih pahtawina pia hi.2) 2003 kumin Momnote in la sa siam pahtawina mah pia hi.3) 2005 kumin ZCLS in lasa siam pahtawina pia hi.Hih banga pahtawina a ngah theihna pen a pa pattahna leh a nu thungetsakna hang bek hi ci-in a ngaihsun hi. Hih sunga kigenkha lo pahtawina a ngah zong tampi tak om hi.
Amah Lia Cingsan in a la khui bawlte pen a pa phuahte leh midangte phuah tam zaw a, ama phuah taktak tam lo hi. BBBC a kah lai-in a pa in sihsan ahihmanin na sa mahmah a, a pa a itna la khat phuak hi. Hih zong “Phat ding kilawm” cih khui sungah kikhum zo hi. A sak ciangin mite lungsim lawngin khitui luangsak thei hi. A dawngkimin en ni.
Ka zua lenna thangvan
1) Siing vangkhua-ah ka hei a,Zua saumang nuam tung ta ing;Zua om lo koi na hei maw,Kei ka hei kidang sang e maw.
Sawl bang na heina Sian anglai gam nuam hi,Hai bang na ngak aw ka zua aw;It teng tawh na siang kong leng ding.
2) Aw ngilh mawng e ka zua aw,Mu bang ngai nau bang kah law’ng;Zuan sial ning e ka pham dong,Hehnem siam gumpa hong nem aw.
3) Len lai ni nuam hong phawng e,Sian sinthu lel khop lai ni;Von deih te’n ma na zom nung maw,Sep zawh ciang zua pa’n hong dawn ding.
Admin’s Note: Lia Cingsan pen Lia hi nawnlo hi! 1997 kum in Dorcas Unau i album Phat Ding Kilawm pen Zolate lak ah Zomite a hoihlam a gen masa pen khat in ka ciamteh hi. (Ka theihkhial leh comment ah hong hilh pah un!) Tua album sung a la khat ah “Zomi mipil, misiamte hong pia a..” cih dan in positive-impression hong pia khat ahihi. Tawldam mahmah sa ing. Tua ma in album-te ah Zomite hoihlohna vive kisa ngakngak pian hi.
(Hih pen Nov. 17, 2007 ni-a ama tangthu a gelhna pan hong kikaikhawm hi)
Rev. Gin Khan Nang
PiannaBuan khua a om Pa Thual Zam leh Nu Do Khaw Nuamte sung pan piang unau pasal 3 leh numei 3 sungah nau lai hi dingin 1966 kum Nov.23 ni-in hong piang khia hi. A min pen Nang Suan Kham hi a, David Kham ci-in kithei tang pen hi. A nu leh pa in Pasian thu tawh pattahin thucin thutang a genpih thei zel uh hi. Mi zahkai thei mahmah mi khat hi a, inn sung ahi zongin biakinnah ahi zongin thungetna, lasaknate-ah kihel mengmeng ngam lo hi. Kum 18 a phak dongin mi muhna-ah la sa ngam ngei nai lo hi. A neu lai-in a pa in la sa dingin sawl thei zel a, a zum manin sak nop lohna-in nei zawsop hi. A neu lai-in a khan’gual te’n simmawh lua-in, sang pan a kap sa-in inn tung den hi. A nu leh pate in “Ka ta aw, tu laitaka hong vuavuate maisak lel in Pasian in ni dang ciangin hong lamto ding hi. Kuakua in bangbang hong bawl zongin thuk kik ngei kei in” ci-in a nu leh pate in hehnem zel hi.
Pilna lamA nu leh pate deihsakna tawh 1988 kum in Tan 10 ong hi. 1994 kumin piangthak hi. A nu leh pate thu man’na ci-in ut lopipi-in kumpi na semin kum 1994-1998 dong kum 4 sung State Law Office, Haka-ah om hi. Kumpi na a sep sungin Ciimnuai Christian Fellowshipah Lapawl makai semin Pasian thu sungah lawp mahmah hi. 1997 kumin Pasian sapna ngah ahih manin 1998 kum April kha panin Yangonah Lai Siangtho sang kah dingin pai hi. 1999-2003 sungin Evangel Bible College panin B.A. (Theology) a zo hi. A zawh ciangin Word of Hope Pawlpi-ah khangno makai (Youth Director) sem suak hi.
Zi neihnaJune 16, 2005 ni-in Siapi Lamh Za Cin tanu Lia Neam Kang tawh siangtho kitenna nei uh a, ta nei nai loin Yangonah amah omin a lawmnu Tedimah Education Office-ah nasemin om hi. A sung pa Sia Lamh Za Cin pen Tedimah District Education Officer ahi hi.
La tawh kisai nasepnaTan 10 a kah ciangin zum pipi mahin mite lakah lasak leh laphuah hong kipan hi. Love song dawng 40 bang phuak masa hi. 1992 kum ciangin a ngaihsutna hong kilaihin, love song leh leitung late phuak nawn loin Pasian la phuak ding hoih zaw cih ngaihsunin lungdamna late gelh hong kipan hi. A la phuahte Pasian ii sathau nilhna tawh TBA gam sung teng hong kizel pah hi. 1994 kumin Khitui Gospelte a zuihna panin piangthakin 22.6.1994 zan nai 12 hunin Kha Siangtho baptize-na a ngah hi. 1996 kum April kha panin khanlawhna la phuah hong kipan hi. A la phuak khempeuh 300 val ta ding hi. A laphuahte lakah khanlawhna la tam pen a, “Anglai-ah ka pom” cih bang pen Praise and Worship la-in kilim zat mahmah hi. “Topa hoih hi, Topa Lian hi” “Thuman Puanpi,” leh Itna Pasian” cihte kideih phadiak hi. Gospel Series 14 sungah kihel khin a, VCD zaihna leh ZOMUS makaihna tawh Khuado Pawi zatna-ah zong kihel zel hi. David Kham late in mun leh gam nei loin Pasian in zang a, Kawl, Kayin, Kachin, Falam, Matu, Mindat, Thado, Vaiphei, Hmar leh Paihte pau tawh kilet kikin khanlawhna lapi dingin Topa in sathau nilhsak hi.
Kum 2006 panin nasepna “Zomi Revival Songs Ministry” ci-in phuan a, la khui bawlin “Sian Deih Zai Nem” kici 2007 kumin khui pen 3000 a thohkhia hi.
Ama genna panin ni dangin Guiter pen “Dah Khuang” kici a, tangval gina lote zat ding bekin kingaihsun hi. Tu hun ciangin tua bang hi nawn loin Guitar lo tawh biakna kipia thei nawn loin, khuang, lamna leh limna tawh kiphat ta hi. La in mite lungsim lawngin, kikhelsakin, khitui luangsakin, khangno tampi in kikhelna nei hi ci-in gen hi.
(Hih thu pen Nov.12, 2007 ni a ama tangthu a gelhna lehNov.21, 2007 ni a Shillongah ka holimna uh pana kikaikhawm ahi hi)
Rev. Gin Khan Nang
Dr. Chin Do Kham Biography
Education
Scholar in Residence for Ph.D. Educational Studies Program at Trinity International University, Chicago, USA, May 2003-August 2005.D., Intercultural Studies, Trinity Evangelical Divinity School of Trinity International University, Chicago, 1998.Min.(Doctor of Ministry in Pastoral Leadership), Oral Roberts University, Tulsa, OK, 1994.Special Study Program at Jerusalem Center for Biblical Studies, Israel, 1996.
Educational Administrative and Teaching Experiences
Adjunct Professor of Missions and Leadership at Myanmar Evangelical Graduate School of Theology (MEGST), Myanmar since Fall 2008 to PresentAssociate Adjunct Professor of Graduate School of Theology at Global University, Springfield, MO, USA 1996-present.Professor and Director of M.A. Missions Program and taught Leadership and Missions courses for M.A./M.Div./D.Min. courses at Oral Roberts University (2006-2008)Dean of Students and Professor of Missions/Leadership at Asia Pacific Theological Seminary (APTS), Philippines (1998-2002).Director of Doctor of Ministry Program at Asia Pacific Theological Seminary (1998-2002).Director of Doctor of Ministry Program at Asian Graduate School of Theology-Myanmar branch 2000-2007.
Other Ministries and Leadership Experiences
President, Global Outreach and Community Development, Inc. January 2008-Present.President, Myanmar Living Water, Myanmar since 2008 – presentChurch Health Consultant since 2005 – presentLead Pastor, Lighthouse of Hope Assembly (Multicultural Congregation), Chicago, IL. (June 2004 – 2006)Missionary to the Philippines (1998-2002), professor of Leadership and Mission at APTS.Prayer Pastor, Community Gospel Church, Chicago, IL, USA (1994-1996).Prayer Pastor, Eastland Assembly Church, Tulsa, OK, USA (1991-1994).Youth Pastor, Grace A.G. Church, Rangoon, Myanmar, 1985-1987.Preached in churches and taught master and doctoral classes in than 35 countries.
Other Involvements
Conducted “Strategic Leadership Seminars” and “Prayer Seminars” in Asia, Europe and the USA.Church Health ConsultantConducted Revival MeetingsSpeak in Multicultural Church ConferencesConducted Evangelistic and Healing Crusades in several countries.
Award
Received “Outstanding Faculty Service Award” from Oral Roberts University (2006-2007 Academic year).
Writing, Publication and Presentations
Author of books to be published:
“Reaching Your Maximum Potential” to be published in 2013.
“Touching Heaven Changing Earth Through Prayer” to be published in 2013.
“Becoming An Authentic Christian: Six Stages of Spiritual Development” to be published in 2013.
“Freedom from the Lies of the Enemy” to be published in 2013.
“Historical Values and Modes of Leadership in Myanmar:Assessment of Roots of Values Among Christian Leaders in Yangon” (1988). Ph.D. Dissertation at Trinity International University, Chicago, USA.
“Helping International Students Increase Their Prayer Activities” (1994). D.Min. Project at Oral Roberts University, Tulsa, OK.
“Partnership Issues and Challenges in Asian Mission” in Asian Church & God’s Mission, edited by Wonsuk and Julie Ma (Manila: OMF, 2003), 43-60.
“Myanmar” in The New International Dictionary of Pentecostal Charismatic Movements, edited by Stanley Burgess, etal. (Grand Rapids: Zondervan 2002).
“The Untold Story: The Impact of Revival Among the Chin People in Myanmar” in Journal of Asian Mission, vol. 1, No. 2 (September 1999).
Book Review: A Guide to Short-Term Missions: A Comprehensive Manual for Planning an Effective Mission Trip by H. Leon Greene, in Evangelical Missions Quarterly, April 2005, vol. 41. No.2.
“Strategic Partnership in Global Missions,” Special lecture at Ministers Alliance Continuing Education Seminar, September 2007, ORU.
“Developing Effective Missions Program in Local Churches,” Special lecture at Ministers Alliance Continuing Education Seminar, September 2007, ORU.
“Biblical Perspective on Cultural Diversity,” Mini lecture at the 8thAnnual Multicultural Conference, March 2007, ORU.
“Theological Education and Building Healthy Church” Presented at SPS Annual Meeting at Lee University, March, 2006.
“Contemporary Pentecostal Issues” a paper presented at a workshop at World Assemblies of God Congress in Indianapolis, USA (2000).
American gambup lungtang thak pa pai ding ahih manin lampi lai ah akipuk singkungpi khat galkapte in hemkhia dingin hong kithawi uhi. Ahi zongin tua galkap naltangte in amau tha tawh khinkhia zolo uhi. Amau a uk galkap bopa ahih leh huh hetlo in lampi gei ah khutzep in dingin a kampan in thu pia ziauziau hichiat lel hi.
Tua laitak in sakol tung tuang mikhat tua mun ah hong tung hi. Tua sakol tuangpa in “Bang cia hemkhiat pihlo na hia?” ci’n hong dong hi.
Galkap bopa in zong “Hite kei sep ding hilo. Galkap bo cih ciangin naltangte thu sawl ding bek hi in huh ding, seppih ding kullo hi” ci’n hong dawngkik hi.
Sakol tungtuang pa zong sakol tungpan hong tuaksuk in singluang hem galkap te huh dingin hong paiphei hi. Galkapte tawh tua singluang thakhat in domkhawm in lampi nawl ah hong hemkhia zo uhi. Tua khit ciangin tua mipa in galkap bopa kiangah hi bangin hong gen hi.
“Nidang ciang hibang dan singluang hep ding a om zenzen aa huhna akisap leh galkap mangpipa hongsam un maw”.
………………
Tua mipa pen American gam i amasa pen gamlutangpipa lah ahi galkap mangpipa (commander in chief) lah ahi George Washington ahi hi. Mikang te khutsung pan suahtakna ngah nading le American gam (USA) piankhiatna ding amakai pupi zong ahi hi. Amah ahih leh zanglei lobuk khat panin lokho nupa khat i tapa khat ahi lel hi. A neulai in apa in nusia baih ahih manin a ute bangin pilsinna lam a sang England gamah sangkah khalo khat zong ahi hi. England le France te gamkituhna, kido na a om ciangin England lam ah pangin gal a do mipa khat zong ahi hi. England kumpipa piak minphatna, galkap mangpi za te nusia in a lo ah a ciahkik aa lo akho mipa zong ahi hi. Tua khit ah American gambup suahtak nading hanciam in suahtakna zong ngahpih zo hi. Asih madong gambup lutangpi sem dingin gammi te’n deih mah taleh minleza te iplah lo in a nial ngampa zong ahi hi.
Italy te in “Chess kimawl mankhit ciangin kumpipa, kumpinu, rooks, bishop,sakol le pawn te a bungsung ah kikoih khawm kik hi.” ci’n paunak nei uhi.
Khat veivei ciangin i nasep na mun le za te ikisak theihpih kha thei hi. Tua za le minphatnate tawh munkhempeuh ah ikiphasak kha thei hi.
Sangsia sem khatin sanginn ah sia khat bangin gamta hi. Tua mah bangin a inn aa nulepa, ulenau, zi/palsal le tate tungah sia khat bangin gamta suak mawk leh tua innkuan sung ah kilemna sangin kilemlohna piangzaw thei hi. I min iza te tung dingkip lo in, amun ahun zui in ilungsim, i kampau gamtatna i khel theih ding zong thupi hi.
Ka neulai in England kumpinu te nupa thu kasim kha ngei hi. England kumpinu ahih leh a khutnuai a galkapmangpipa tawh akiteeng ahi hi. Zum hun ah galkapmangpipa in kumpinu mai ah ‘a vanglian kumpinu aw’ (Your Majesty) ci’n amai ah kamnem le zahtakna tawh kampau hi. Ahi zongin a inn ah tua kumpinu pen ama an huannu, zum pai ding ciangin a mah a zemnu azi ahi zel kawikawi hi. Tua hi aa mi picing, makai picing te in ki niamkhiatna le itna nei kim ciat uhi.
Mun khempeuh ah minphatna, minleza lukhu te khuk den ding hilo hi. Tua hi a na lukhu suah hun ding phawk in!
xxxxx—–xxxxxx
Lai-at ;Nk Khanno
22.5.2014Zi hoih, Nupi hoih
1964 kum January 17 ni in American Chicago khuapi ii leitaw lam aa mizawng veng ah Michelle suak hi. A inn uh ah lupna khan khatbek om hi. Ataktak in tua zong lupna khan hilo in lenglakhan pen puanza tawh akidei ziau ahihi. Michelle le a upa pen asil-ling(Ceiling) tungah lum uhi. Apa pen atunthei pahpah thagui natnei in 1990 kum in leitung nusia khin hi. Anu pen apa luang kivui khiatna tua innlui sung ah kum tampi om hi.
Zawnna in Michelle pen nasep hanciam nopna lungsim guan hi. Michelle pen aneulai asang kahna pan laipil khat ahihi. 1981 kum ciang in Princeton University ah Michelle kah kha in Sociology major le African- American History minor in sin hi. Kum 4 azawh ciangin Michelle pen mat (Mark) hoih tawh sang hong man in Harvard Law School ah sang hong zomthei hi. 1988 kum ciangin Harvard Law School pan Ph.D lukhuneelkai hong ngah hi.
1989 kum ciangin Barack Obama akici Harvard Law School sangnaupang khat pen Michelle ii omna thukhenzum ah khuakhal sangkhak sung thukhenna tawh kisai asinding in hong pai hi. Amah pen Michelle in vaipuakla in hilh hi. Tua thukhenzum ah mivom amaute gelbek ahihman in nasepna ah adeihdan uh kibangin angeina uh hong kibang hi. Obama pen nasep asiamlua ahiloh hangin nikhat anasep pihte in lamdang asak ding nakhat hong sem hi. Tua in Michelle kiang ah a itna thu agen ahihi.
Kum tampi hong sawt khit ciang in Obama in ama thuciaptehna laibu sung ah Michelle a itna tawh kisai in hibangin ciamteh hi. “Atawpna ah ken amah puksa zo” ci hi. 1992 kum October 18 ni in pumkhat suak uh hi.
American Newsletter sung ah agenna pan in “Michelle pen pasal aneih khit hang nitak nai 9:30 pm in lumden in zingsang nai 4:30 am in tho den hi” ci hi. Taina set tungah tawmvei atai khit ciang apuante puan ninlak ah alon apasal puante kaikhawm hi. Inn hahsiang hi. Tua ban ah zing-an ding vaihawm hi. Tau pan atanu te phong hi. Obama in atawntung in azi phat den hi. Michelle in nakhempeuh kisapna khatzong aomlo ding in kiging khol thei hi ci in Obama in gen hi. “Aman innkuan vaipuak pen siamtakin in semthei hi. Amah pen cikmah in ken bangzo kei ning” ci in Obama in gen ngei hi.
Obama innkangpi (White House) hong tunkhit ciang Michelle pen American minamte’ pahtak uh thu khat ahi nupi hoih le zi hoih khat ahihlam aman kilang sakzo hi. Mipawl khatin hipen ama nuntak dan hitakpi kei inteh ci uhi. Michelle in thu agen ciang zong apasal zah phial aa asiam lam kimu thei hi.
Ahihang thu agen sim in atanute thu le numei mawkmawk te thute bek gen hi. Apasal thu le a innkuan thu uh zong gen thei zelzel hi. Nang le nang hong kigen in ci in akinget ciangin “amasa in kong gennop in kei pen naupang nih ii nu hing” ci hi.Atanu te tung ah sikan(discipline) khauh sak hi. Picnic pai, khualzin pai ciangin sangpan innlai akipiak loh hangin tuni bang teng mu cihte gelh hamtang ding, sani le nipini ahikei leh TV entheilo, Computer cihpen innlai bawl nading bek…”cih te aa kipan. American gammi pawlkhat in i tate uh Michelle khut sungah ap leng ci in ciamnuihna in gen thei uhi.
2012 kum kumpi kiteelna ah amasa pen thugen ding in thugenna tautung hong kahto in TV pan a en mitul tampi te tung ah “ Tu nitak in kong gennop thu tampi om hi. Ahihang in athupi pen in abeisa kum 20 lai in hih leitung ah akaampha pen pasal khat kasuak hi. Ahang in kei tawh kiten ding Michelle in hong sanna hang ahihi.”ci in gen hi.
Michelle in zong mipi tampi aneihna ahi a Twitter laimai tung ah “ Kum 20 cin lungdam kiteen ni hi … Barack. Nisim nisim in ka lawm hoih, le innkuan lutang hoih khatin nong ding ka lungdam. I love you” ci in gelh hi.
Khuahun tawh kituak asilh aten danObama innkangpi (White House) hong tunkhit ciangin Michelle in American kumpipa zi tawh kisai ciaptehna nih hong piangsak zo hi.
Amah pen amasa pen Afarica minam kumpipa zi ahihi.
Amah pen atun asang pen kumpipa zi ahihi. Amah pen pi 5’11” sang hi.
2008 kum kiteelni nitak in Michelle pen aminthang designer khat ii khui asanvom puan hong silh in thugenna tau nuai aa mipite in lamdang sa mahmah uhi. Tua pan kipan Michelle in “Kumpipa zi in koi cidan puan tawh kilawm” cih zong athakin mipite phawk kik sak hi. Aman atang, avak lela cihdan melte deih hi. Asilh aten te ahileh design mawkmawk omlo in midang te aa tawh kilamdang diak in silh hi. Khat vei bang Obama tawh apawi simna uh ah bantawng puantual (ganwin)hong silh in ngeina tawh kituak kisa mahmah hi. England kumpi nu tawh akimuh lai in zong suaita vom angka khat silh hi.
Atam tawh kibanglo in alamdang deuh aa asilh Michelle ii silh le ten kizep kipuah dan in American minamte’ fashion ii dinmuh khat alak ahihi. 2009 kum Obama in laisiangtho tawh kiciamna aneihna pawi ah Michelle in akang puantual silh hi. Ataklam liangko ah apuan mong bangto in tua in mipite mit la mahmah hi. Obama in mipite mai ah “Amasa pen in ka zi ahoihna?” ci in dong ngei hi.
2012 kum September kha sungin Michelle gambup democratic khawmpi ah kah hi. Tua lai ah pakmel(Pink color) puantual silh in akhutban tawn ii ahoihna te lak khia hi. Akhutcin pen amuh hakkhia mahmah cinsanza te nuh hi. Tua nitak khawmpi aman ciang ama silh dan puantual le cinsanza te saikhempeuh ah bei kici hi.
“People” magazine in Michelle in kiteelna atunma in amah le amah kimuan nate lakkhia hi. Mitampi in lamdang asak zawh zah dong in hih thei hi. Amah ii etlawm kipuah dante in beisa hun lai aa aminthang kumpipa’zi, mite phawk kik sak hi” ci in gen hi. Hibang aa agenna pen Michelle ii kipuah dan pen nidang aa kumpipa zi ahi Jacqueline Kenedy tawh kibang acih nopna uh ahihi.
Neekledawnna le gualnopna te ah Michelle pen mitawh kibanglo hi. “Atunna munmun aa te ante thupisa hi” ci in Kumpi innkuan ii neekledawn tawh kisai aciamteh pawl ii online thuvanpi khat in gen hi. “Hi laimun ah ansai ah bang thupit koih pen uh cih dong in aman tua mah nepah lel hi” ci in gen hi.
Michelle pen cidamna tawh kisai ahahkat khat ahihi. Ama cidamna ahanciam dan pen tuni American numei tampi in ciing ngeingai khinta hi. Tai kisin, Yoga kimawl in tua ban ah atanu te geel tawh tennis zong kimawl hi. “Akhut khauh mahmah in forehand ahoih mahmah bang in backhand zong khauh mahmah hi” ci in amah ahilh siapa in gen hi. “Akiseek abang akhut ban satak tegeel” pen American thuthang kante’n “American ii thahatna alak lim hi” ci in genteh uhi.
Kumpipa zi hongsuah khit ciangin Michelle in innkangpi( White House)ii kongkhak hong hongkhia hi. Mipite tawh kimai ngapna nei in, acidam huai anneek tuidawn, acidam huai nuntakzia te kizelsak hi. Athanem mizawng te le naupang te ii bitna thupit bawl in kin bawl hi. Obama tawh kithuah in leitung mun tuamtuam ah zin koikoi in thudotna te adawn mahbangin amah gia zong zing koikoi in thudotna te dawnna nei hi. Michelle pen American tangthu sung ah amel hoihpen kumpipa’zi ahihloh hang amahpen angaih bang pen kumpipa’zi cileng anial ding kua mah omkei inteh ci in New York thuthang kizakna aa ten gen hi.…Gamvai aksi thakHarvard University pan sang aman ciangin Michelle pen American gammi tampi in mipil khatin mu uhi. Ama ngaihsut dan pen siangtho hi. Thu agen ciangin ciamnuih tawh zong helin sianggen suk pahpah lel hi. Mipi te mai ah amah pen amah le amah kimuanna anei, ahangsan, thu akhinkhai thei mi ahihi. Alungsim akhauhpai hangin numei khat ngeina bangin zong thu nem hi. Hibang thuteng hangin amah pen gamvai lam ah atangpha aksi khat hong suak thei ding hi ci in ki lam-en hi.
American AP thuthang zumpi le Yahoo te in 2008 kum July kha sung aa abawl uh ahi mipi lunggulh kaihkhopna khat ah 30% in amah deih in 35% in deihlo hi ci hi. Tua khit kum 4 ciang in American AP in khatvei akaih khop kikna uh ah American gammi 64% in amah deihin 53% in Obama sang pahtakna ngahsak zaw hi. American Media tuamtuam te in hun khat ciang Michelle pen kumpi dinmun ngahzo ding in um uhi.
2008 kum Obama kumpi kiteelna ah kihel ding cih ataangko ma in Michelle pen nasepna ah asiam mahmah khat ahihi. Ama ii kumkhat sung akhasum gawm pen dollars 270,000 $ val ngaih in Obama khasum ii azahnih pha hi. Ahihang Obama kiteelna ah agualzawh nading in Michelle pen tua khasum hoih anasep khawlin apasal panpih hi. Innkhangpi (white House) atun uh ciangin zong Michelle in apasal ii athupi gamvai kikupnate ah zong kihelin thapia hi. Obama ii “nambat khat akikuppih nu” ahihi.
New York thukizanka innkangpi(White House) tawh kisai thuthangkan vaipuak nei khat ahi Jodi Kantor in Michelle ii thupitna te pen Obama tawh akizopna te pan zong kimu thei zaw kan hi ci hi. “Ama dan pen khauhpai hi. Amah pen akhauhpai numei khat hi ci in kangaihsun hi. Apil asiam mahmah inn nupi khat le zi thupi zi hoih khat hi”ci in zong genbeh lai hi. Thuthangkan Peter Baker in zong hithu pen hisa mahmah hi. “Amah pen aciim acitak mi khat hi.
Kumpi pa ii nasep nate tawh kisai in aman buaipih mahmah hi. Apasal in bangsem cih zong atheihpih mahmah hi. Amah pen Obama ii nung ah ciingduai atawi nu ci in ki um mawh hi. Tua beklo Obama kiang ah thuman citak ding thu zong phawksak den hi. Obama ii nasep dan lampi te zong dongtel hi. Bang hang hici sep nahiam cihte zong dongtel hi.”American NBC thuthang zumpan thuthangkan Richard wolf in Michelle in Obama sangin kidemna deihzaw hi ci hi. Nasep tawh kisai azawh dong asemlo te hehpihlo hi zong ci hi. Innkangpi (white house) gamvai ah Michelle ii vang zong tampi kihel hi ci lai hi. Obama in ama thudotpi (advisor) te kiang ah “na thei uh hia?… Michelle lungkimlo hi. Hi kipawlna ii masuan kicianlo hi hong ci hi. Hih kipawlna ah kilunghualna tawm hi ci in aman mu hi. Tua ban ah akician gelkholhna zong omlo hi hong ci hi” ci in gen thei zel hi.
Hun khat ciang American kumpi mun ah nong kidem tam? Hibang dotna te in American media te hong thadah hong tawlsak tuamlo hi. Michelle in hih dotna pen nuihmai bek tawh hong dawng kik hi.“American ah numei kumpi hong piankhiat hun hong tungta hi. Ahihang kei bel hikeng”2016 kum Hillary Clinton pen American gammi te ii etcik mikhat ahihi. Tua khit ciang mi te in Michelle zong mangngilhlo ding uhi. The Wall Shreet journal ii cih mah bangin … nakhempeuh piangthei lua hi. Michelle zong tun kum 50 bek pha pan hi cih pen mangngilh huai lo hi…Personal Detials
SuahniMichelle LaVaughn Robinson January 17, 1964 Chicago, Illinois, U.S.
GammiAmerican
Political partyDemocratic
InnkuanpihBarack Obama (m. 1992)
AtateMalia Ann Obama (b. 1998) Natasha Obama (b. 2001)
TennaHyde Park, Chicago (private) White House (official)
Alma materPrinceton University (A.B. 1985) Harvard Law School (J.D. 1988)
ProfessionLawyer
BiaknaProtestant ChristianLaigelh : Peter Suumpi
Ref: 2014. No 10 Sen Reader magazine, Xu Donghai, Wikipedia, the free encyclopedia, Michelle Obama., Xu Donghai ii gelh Michelle Obama.Lailet: Peter Suumpi
Guallehna tampi tawh akilamkhia a manpha gualzawhna
Kawlgam gamvai kikhelna huhau in a nungzuih thute ah sumbawlna lam khaktante ki hong in leitung gam tuamtuam te tawh sumbawl khawm thei ta cih thu ahihi. Tua hi aa Kawlgam ah leitung aa company minthang te in sumlom phum in sumlei sumzuak ding hong kipan ziahziah ta uhi.
Tunung deuh in thuthang khat in leitung a ‘nektheih (Fast Food) company minthang khat ahi KFC in Kawlgam ah sai hong ta ding cih thu i sim kha ciat dingin i lamen hi. Tua hi aa, KFC nungthu theihding le pilna lak ding ahkl lungsim thalak theih ding lunggulhna tawh kong at khia hi.
KFC thu ahkl nuntak khangno sung guallel ngekngek in khangham sihkuan ah gualzawhna a ngah mipa khat thu ci leng zong kikhiallo ding hi. A ma pianzia te in;
Kum (5) aphak ciangin a pa in sihsan vat hi. A pa om nawnlo ahih manin a nu in a nasep nusia kha hi.
Kum (12) a phak ciangin a nu in pasal kik neih hi. A pakik i simmawh bawlsiatna te thuak kha zel hi.
Kum (14) a phak ciangin sang kah nading lah sum neilo, a nu inn ah lah om nuam nawnlo ahih manin lamlai ah a vakthap mikhat suak hi.
Kum (16) aphak ciangin a kum khem in galkap tum hi. Tembaw kham pahpah ahih manin a inn ah kiciah sak kik hi.
Kum (18) a phak ciangin zi nei hi. Sawt kei. A zi in a neih a lamh teng zuak sak mangin nua kik hi.
Kum (20) a phak ciangin mei bawl sia, meileng lam nasem cih bang teng sem kawikawi in lem cih omlo hi.
Kum (30) a phak ciangin aamahkhan company (Insurance company) khat ah nasep ngah hi. Sum hamphatna (bonus) tawh kisai in a pu tawh kitawng uh ahih manin a nasepna pan tawp hi.
Kum (31) aphak ciangin Upadi (law) lam amah le amah in sin in a lawmte hanthohna tawh sitni sem hi. Ahih hangin thu khat hangin thukhen zum ah a thu ap pa tawh kilai dihdih uhi.
Kum (32) a phak ciangin bangmah sep kician neimello in zawngkhal mahmah hi.
Kum (35) ah lemlohna mah mukha zel hi. Motor hawl kawmsa in lei tung apai laitak in tua lei kitan ahih manin motor tawh guam ah kia suk hi. A pumpi tungah liamna tawh kidim in leh a nasep motor pei zuakna ah zong semzo nawnlo hi.
Kum (40) khua khat ah namgimtui sai khat hong hi. A signboard suan khit phet in a sumbawlpih pa tawh ki tawng uh ahih manin thu kinei talai uhi.
Kum (47) ah a zi kik tawh kikhen in tanu tapa 3 nei hi.
Kum (61) ciangin mipi palai ding kiteelna ah alut hangin kitel lo hi.
KUm (65) a phak ciangin kumpi thuneite lampi kek na hangin a minnei tung Fast food ansai pen kisusiat sak hi. A van om sunsunte khol thiamthiam in akiman in zuak kik hi.
Kum (66) a phak ciangin a nuntak nading in zin kawikawi in ansai te ah a ma siam ahi aksa kan tawh nasep zong hi.
Kum (75) a phak ciangin na sem zo nawnlo ahih manin ama phuatkhiat min le siamna mitung ah ap hi. Tua anei thak pa in amah stock share tul sawm tawh a leisawm hangin amah ut lo hi. Tua zawh asawt lo in stoke man khang ahih manin a ma aading hauhna lampi khat kihong ta hi.
Kum (83) a phak ciangin Fast Food sai thak khat hong kik leuleu hi. Ahih hangin company logo tawh kisai in thu nei kha zel hi.
Kum (88) aphak ciangin a man gualzawhna ngah taktak ta hi. A ma min pen leitung ah kizel ta hi. Amah ahih leh KFC (Kentucky Fried Chicken) aksa kan sai a phuankhia Pu Harland David Sanders Colonel Sanders (9,sept, 1890 – 16, Dec, 1980) ahi hi.
KFC pen 1930 kum in aki phuankhia hi aa, tun ahih leh leitung ah nek paktheih nate (fast food chain) a bawl company lianpen nih na ahi hi. Gam 118 ah sai 18,875 hong khin zota hi. A phualpi ahi YUM in Pizza Hut le Taco Bell chain te zong nei lai hi. Tun hih company manphatna ahih leh $23 Billion hi ci hi.Pu Colonel Sanders gen kammal khat ahi “Khuahun sia cih bang omlo aa, a kidang khuahun hoih te akigawm khawm hi zaw hi. Na hanciam kawm nungta ding maw ahkl a guallel pa bangin si ding” nang teltheih thu hi. (There’s no such thing as bad weather – just different kinds of good weather. You live on trying or die as loser.”)
xxxxx—xxxxx
Lai-at Nk Khanno (Zingsol)
Ref; http:// en.wikipedia.org/wiki/Colonel_Sanders; Innlay media
Leitung daihna ding a hanciam, nam kikhenna le kideidanna, liangko kikimlohna te alangpang Pu Mandela sihzawh kum 1 hong hi ta hi. A pianna gam ahi South Africa ah asihni Dec 5 tuni in a mah phawkna in ngeina tuamtuam te tawh pawikhamna bawl uhi.
“Amah pen leitungbup’ i galhang pa ahi hi.” ci’n American gamlutangpi Obama in genkhia ngei hi. Pu Mandela in South Africa gamah mimal atawm nampi Mikangte ukcipna beisak in, democracy zia tawh a kalsuanpih pa ahi hi. Nam khatlekhat liangko kikimlohna, ki deidan nate a langpan na hangin thonginn sungah kum 27 vilvel tang kha hi. Ahizongin a tawpna ah South Africa gam i democracy zia tawh kitelna ah a masa pen gamlutangpi le amasa pen mivom gamlutangpipa zong ahi hi.
A nungthu
Mandela pen Rolihlahla Mandela khua ah July 18, 1918 kumin suak hi. Nuntakna niam le a zawngkhal African khuano khat pan akhangkhia ahi hi. Kum 9 aphak ciangin a pa lawm khat ahi, mihau le beh phungpipa khat in kem hi.
Sanglai sinna ah, Mandela in African tangthu le nidang in a pulepate uh minam kideidan nuai ah haksa takin a nuntak, khuasaknate zong sinkha hi. Tua akipanin aminam pihte hutkhiatnopna lungsim hong pua hi. Tuazawh asawtlo in Johannesburg ah ong zinkhia in tua mun ah Law (upadi) hong sin hi. Minam khatlekhat liangko kikimna ding le kibatkimna ding a hanciam African National Congress ah pawlmi in zong alut hi.
Mikang ukcipna thukhun (apartheid) langpan kipan
1948 kumin gam-uk thuneite in Apartheid kici mikangte te thuneih theihna ultung tuansakna thukhun hong bawlkhia uhi. Hih thukhun in mimal apha (majority) mivomte sumbawl, paibawlnalam ah khantoh theih nading lampi tawmno bek honsak hi. Hih thu huhau in Mandela zong gambup ah kawnvak in tatsialo aa diktat takin thukhun langpan nading mipi te hong zawn hi. Gam-uk thuneite langpanna dingin mipi kaikhawm cih thu tawh kiman in khantawn thongkia dingin thu khensatna thuak kha lai hi. “Khat lekhat kihual khawm le liangko kikimna ahi a suakta tangpi khuasak zia le a etteh tak democracy bangin kalsuan ding ka ut mahmah hi” “Hih thu in ahih le ka nuntakna ah ka lamet le ka sepzawhding aa kaciam a hi thu khat ahi hi. A kisap aa leh zong a hi bangin ka nuntakna nangawn a piakhia dingin a kigingsa in ka om hi.” ci’n a kimat hun sungin genkhia ngei hi.
Mandela kimatna hangin leitung bup in South Africa gam mawhsak in leh sumbawlna lam khaktanna, sumlepai kizopna ah kiciangtanna cih kikatnate a gamin thuak kha pah hi.
Amasa pen Mivom gammakaipa
February 11, 1990 in South Africa lutangpi F.W. de Klerk in thonginn panin Mandela suakta sak hi. Anih un nampi ukcipna bei nading hanciam khawm uhi. Tua zawh kum thum khit ciangin, a hanciamna hangun amau tegel in Noble Peace Prize ngah uhi.
1994 kum ciangin, South Africa gam tangthu ah a piang ngeilo mivomte in metang piaktheih na thu ong piangkhia ta hi. Mimal tampi apha mivom te in Mandela metang hong pia pah uhi. Gam-uk lutangpi a sep sungin, nuntak khuasakna innlelo khantoh nading, pilna lam le sumbawl na lamah gambup mipi a tamzaw ahi mivomte akhantoh nading in hong hanciam hi.1999 kumin gammakaihna lampanin khawl hi. Tua kum mahin, Nelson Mandela’s Children Fund, ci’n a zawngkhal a genhthei South Africa naupangnote panpihna pawl hong phuankhia hi. “Naupang te ahih le ka gam i hauhna ahi hi. Amaute pen itna piak ding ahi hi” ci’n TFK tawh interview khat ah genkhia ngei hi.
Kum tampi sung leitung daihna dingin hanciam hi. 2007 kumin, The Elders kici leitung ah galkidona, gamsung buaina te a bei nading le mihing right te a ultung sak leitung gammakai luite kipawlna ah kihel hi. “Bawng honte akician lampi ah a tot ding na deih leh a nung uh panin ciangduai khat tawh ding in. A thahat le a hangsan zaw deuhte a mai ah hong paipah ding uh aa, a nung ah a honpi khatin hong zui ding uhi. Nang in ahih leh anung pan in a uk na hi hi. Hih thu pen makai khempeuh in a cinn huai thu ahi hi” ci’n TIME tawh 1994 kumin kiholimna ah genkhia ngei hi. (ciangduai = thukhun)December 5, 2013 ni in Pu Mandela in hong paisan ta hi.
Mandela’ gen kammal hoih pawlkhat;
Mihing khat i hoihna pen meikuang bang hi aa, kisel cip kha thei mah hi; ahizongin ki phelh zolo hi. #LUNGSIM
“A ki imcip thu khat ka mukhia hi. Mual sangpi khat kah zawh khit ciangin, mikhat in mual lian tampi kah ding omlai cih muthei bek hi. #HAKSATNA
Kum bangzah nungta cih pen a thupi hilo hi. Midang te nuntakna ah bangzah phattuamna le thupha bawl zo cih in na nuntakna aading a thupi pen ahizaw hi. #AKICING NUNTAKNA
Makai takpi ahih leh a mipih te suahtakna ding a neih khempeuh akipiakhia sa in a om kul hi. #MAKAIHNA
Mikhat peuhpeuh in a nasep tung ah lungsim takpi tawh le lungduai takin a sep zawh nak aaleh tua dinmun le hihna cihte khengval in gualzo theilua hi. #GUALZAWHNA
“Anop le anoplo tuahkhak thute ah pilna lak theihna in khantoh picing nading zialetong khat ahi hi.” #PILNA
“Mandela nua ah nuntakna thak om lai hi. Leitung ah ka nitawpni ciangin ka nusiat mite in “Hi teng aa kisial mipa in a gamle minam aading a vaipuak te a zo siangpa hi” hong kicih ding ka theinuam hi. #LUNGGULH
xxxxx—-xxxxx
Lai at; Nk KhannoRef; Nelson Mandela 1918 – 2013; South Africa’s first black president dies at 95 by Justin Chan
Nikhat Russia gamlutangpipa Putin pen The Chuvash Republic Sanginnpi vel dingin hong pai hi. Tua Sanginnpi ah sangnaupangte tawh holimna ong neikhawm hi. Tuilum hawp khawm, moh ne khawm in ong kiho ngeingai uhi.
Sangnaupangte in suakta takin a dotnop bangbang uh Putin hong dong hi. Tua bangin a kihonawi laitak un Sangnaupangnu khatin “Gam lutangpipa aw nang bel mivanglian, mithupi Ni bangin a lun khat le koi koi ah na pai zong VIP himawk cei..” ci’n hong phat bawl hi.
Putin in zong hoihtak hong ngai in sangnaupangnu apau amn khit ciangin hong dawngkik hi.
“Amasa in i biak Pasian tung kalungdam.. Kei nuntakna hu hong kawmlai ahih man hi. ‘Mi vanglian, mi thupi Ni bangin Lun’ cih kammal i khiatna taktak a theitel nailo hi dingin kong um hi. “Ni bang in a lun” mi hi maw hilo cih bel nidang ciang gentheih ding thu hi. Ken bang teng sem cih pen a hong khangkhia ding momno ten khentat ding uhi. Koi mun, koi mun kapai na peuh ah keilekei bel vanpua sakol khat bangin akingaih sun hi zaw ingh. Cik mah hunin VIP in kingaihsun ngei kei ingh.
Russia gamlutang hi in a vanglian a vangneu cih mu ngeikei ingh. Kei sandan hong gen leng hi pen nasep khat hilel hi. Hih nasep in kei aading thahatna hong hisak in, ka gam le ka minam aading a kimukhia, a ki vel thei hamphatna te ngahkhiat zawh nading a semkhia thei ding ka hi zaw hi.”
Putin kammal te hangin khanpi sung aa om sangnaupang khempeuh in tha ngah takin khut ong beng ziahziah uhi.Miten a phat hangin Putin pen kiphasak pahlo in zong thukim pah lo hi. Amasa in a nuntakna ah le a vai khempeuh ah a ompih Pasian manggilh kha hetlo in Pasian tungah lungdam na ko masa hi. Tua bek thamlo in milian, mithupi Ni bangin a lun cih minphatna te pen a sikhinsa ahkl a khanghammite nasepnate tungtawn in khangthak tuleta te khentat ding le piaktheih hi, kei san dingin kilawmlo, kituak lo hi acih nopna zong a kampau in kilangsak hi.
Tua bek thamlo amah le amah mite vanpua sakol khat bangin kigenteh hi. kei le ka innkuan, ka beh ka phung aading ci hetlo in, Minam le gam aading hamphatna, hoihna tampi piangkhia sak ding nasem mi khat hi ing na cizaw mawk hi. Amah le amah mithupi VIP in kingaihsun lo in nasem mi sila khat bangin a kingaihsutna te zong a kammal te panin kimu thei hi.
Ama ciamnuih siamna lungsim tawh sakol khat bangin a kigenteh na, a kiniamkhiatna, amahle amah hi kisakna, kiphatna te genlo in diktattak in a om khinkhianna, “misawl ding a hongpai hilo in mite nasem ding a hong pai hing,” “Note lak ah a lian pen in note nasem hi ding hi” cih Topa Jesu genmah bangin amahle amah mite nasem dingin a kingaihsutna cih makai picing khat puak le neih ding kilawm thute a neih lam kimu khia thei hi.
Hi bang thute hangin zong Russia gammi te itna, zahtakna, deihna te a ngah hiding in zong ka lamen hi.
xxxxxxx—–xxxxxxxx
Lai at: Nk Khanno (Zingsol)
Sr; Nine Nine Sanay gelh ‘Wonsaungchyin