Skip to main content

Posts

Showing posts from November, 2015

A Lawhcing Makai Hoih I Cih Kuate Hiam ?

Thumasa:  Kipawlna  khat peuhpeuh , Biakna ahizongin gam leh minam vai ahizongin aom ciangin athupi  penpen amakai te ahihi. Makai hoih leh kipawlna hong hoih to a, kipawlna hong hoih  takciangin amakai dangte adingin thu hoih hongki zom toto thei hi. Makai ahoih loh ciangin kipawlna  ahoihna  ding foundation gina omthei lo ahih manin kua kua  in amakai zongin ahoih lo mah in hong kalsuan to zel ding hi. MAKAI LAWHCING ICIH TE KUATE HIAM? 1. Anungta Pasian a zahtak leh akihta te makai hoih suak den hi. 2. Vision hoih nono aneite  3. Dinmun kician aneite. 4. Upna tawh hangsan in amainawt ngamte. 5. Ahun zui in akiniam khiat theite. 6. Ahun zui in midang atelsiam theite. 7. Midang tawh akithuah siamte. 8. Midang te apahtawi siamte. 9. Ama muhna bek thuman asa lote. 10. Migen thei leh mihehpih huai te a it theite. 11. Lungkiatna anei pahpah lote. 12. Anuntakna tawh  action in asin pahpah thei te. 13. Ahun , atha leh aneihsa a ...

Zomite' Doding Gaal Nam 4

Zomite' Doding Gaal Nam 4. Zomite-in khalam gaal hitaleh minam gaal hitaleh kiuknalam gaal hitaleh sahkhualam gaal (spiritual foe, national foe, political foe, social foe) hih gaal 4-te kinei-a, khatbeek I-zawh om naailo thamlo-in I-do vet naailoh tamzaw-hi cih kei mimal muhlehsaanna ahihi. Amasa-in minam khat hihna-tawh doding gaal, mimal hihna-tawh doding gaal, Khazihmi hihna-tawh doding gaal, innkuan hihna-tawh khua-khat hihna-tawh cih-a kipan gaal tuamtuam om-a, tuate I-theihloh man-in tampi kitukalhna-in Zomite hong nuakaai sak-in, hong tuantual sak-hi. Gentehna-in, mimal gaaldona-ah akizanghthei mimal kinopmawhna-pen pawlpi-pih khuapih, party or organisation-pih hihna gaal akisak khaakden man-in mimal ki-elna tepawl tua kipawlna or khua huam-ah hongki tonpih lengleng ciang-in apiang ding-a kilawmlo leh akisam vetlo thusia-in hong toknawi den-hi. Tua ahihman-in Zomite-in doding akisam leh akuul gaalte adeidei, adaldal-a theih masakding leh gaalte' munlehmual zil-a do siamd...

Tuhun leh mailam Zomi movement etkhakna

Tulaitak pen Zomite leitung mun tuamtuam ah i kithehthang hun ahi hi. Tu-in Zomi diaspora hun khat hong beita a, tu akipan Zomite kalsuanna thak tawh  kalsuan ding kisam hi. Tua banah Kawlgam politics kikhelna hun zui-in Zogam politics zong hong kikhel ta ding ahi hi. Zogam mun tuamtuam ah khantohna i  kisam pha mahmah hi. UN te pau leh ‘least developed’ gam le minam i ta hi. Tua dinmun pan Zogam khangthakte koici le’ng khangto thei ding hiam? Nung deuh  in awging khatin, “Zomite la lamah khangto napi h’ang in thu lamah khangto zo nailo hi h’ang,” ci khat kiza hi. Zomite Pasian la, leitung la le zawlla tuamtuam ah  leitung level phial in khangto mah h’ang a, lungdamhuai hi. Ahi zongin thu-le-la ah ‘thu’ lam zongh i khantoh ding ngaisut huai lai mahmah ding i kisam hi.  Leitung mun tuamtuam a om Zomite le Kawlgam-Zogam ah om Zomite ii khuasakzia or ngeina le ngaisutzia (culture and mindset) i theiloh kalin hong kilamdang  khin ta ahi hi. Tua ahi manin, gam...

Zomite' Dinmun ding

Guai, E'n zong ngaihsut huai kasak khat, ASSK in interview a dotna a dawnna ah tu a mipi' telcing MPte pen "makai" cihding deih hetlo hi. Ahih hang mipi in i phawk ding khat om veve a, i tangmi ding a i teel MPte pen ei' tang a ding ding, kampau ding a i muan a i teel ahi hi. Amau mahmah in ASSK genbang in "ko mipi' tangmi hi ung, mipi (note') nasem ding hi ung" ong ci phial uh ahi zong in mipi' "sawltak/ sila / sal " hilo hi... cih phawk gige huai hi. Tua ahih leh bangci ding? Bangci bang a pangkhawm thei ding? I MPte'n ee, mipi' deihna bangci septheih ding? Mipi in ee MPte bangci panpih thei ding? Democracy zia leh tong tawh kituak a mipi' deihna leh mipi' tha tawh nasepna ding ah pankhop zia ding i ngaihsut mahmah ding thu tampi om ding hi. Tuate' lak ah - Mipi lam pan - Nidang in i nette sung ah lai ki-at pawlkhat i etkik ciang, mi pawlkhat in amah kua hiam cih zong a kithei lo, kipawlna min tawh lah hilo in...

 Zomi/ZCD thu sung ding, kei hoih ka sak thu khun pawl khat   I

Dear ZCD/Zomi pih te, Zomi/ZCD thu sung ding, kei hoih ka sak thu khun pawl khat Kei hoih sak dan. Deih nget zong a nget dan siam leng, hong pia ding te leh mipi/midang te muh na ah zong ki lawm zaw se hi. 1. State ai dang a Radio/TV program cih te pen tua state/division sung a om mipi a tam pen in a tel ding kampau/lai zat ding. Kumpi Radio/TV zopau hong pia un e cih sang, a mui bun zaw tam? Hong pia ding te a ding in zong hong piak dan nuam ding. 2. District Myo (Town) pen tua district sung a om mipi te ading a senpi pen/deih pen Town a koih ding. A ki sap leh tua distruct sung a teng mipi ten vote/mee pia ding. Hi pen democracy dan hi a, hong pia ding te a ding in zong hong piak dan nuam ding. 3. State/Town khat sung a om na khat peuh peuh pen tua state or union government in nei ding. A kisai lo State/Division khat in gal vai hawm lo ding. (Genteh na: Chin state, Tedim gam leitang tung a om University pen Tedim University mah hi pah lel ding. Kalay University ci bang zang lo ding.)...

Laaitui leh Khuangleeng Kilemna tungtaang

Laaitui leh Khuangleeng Kilemna tungtaang akicianlo thuthang leh akhial thuthang kikhah ngeingai-a, kilawm salo leh amaan thu akitheihding deihna-tawh kahong sungkhia-hi. "Laaitui leh Khuangleeng Kilemna" ci-a minpuak sak-pen thuhoih ahihi. Ahizong-in ataktak-in tualgaal hunlaai-a Laaitui Hausapite-in Khuangleengte athah tamlua-a, khangthakte-in mulkimhuai kisa lawmlawm ahihman-in "Khutkhialh Luutna" (Luut: zubeel tung-in maaisakna ngen) akibawl ahihi. Khuangleeng-tawh akido om kawmkawm-a, Sukte hitaleh Kaapteel hitaleh ana-kido zeuhzeuh ahihi. Ahizong-in tutung-a Laaitui tate-in Khutkhialh Luutna abawl-uhpen Sukte-a kipan khuadang min-tawh akiluut hilo-in, Pu Pau Suang-in athahlup Khuangleeng khuamite' sisan tung-ah mawhmaaina akibawl ahihlam mikim-in hong theihpih tahen. Athu-ah, 1870s -in Pum Lawng Lamka-ah Khuangleeng gaalbengte leh Laaitui gaalbengte kituah-in kikaap uh-a, Laaituite 7 bek hi-in Khuangleengte 40 vaal uh-a, atawpna-ah Laaituite khat gelsim vi...

Zomi Siamsin Kipawlna Kum 50 Cin Kham Jubilee

A (9) Veina Siamsin Seminar le Zomi Siamsin Kipawlna Kum 50 Cin Kham Jubilee Lungdam Pihna Laipi Zomi Siamsin Kipawlna- Universities Myanmar a IX veina Seminar Pawipi le Kum 50 cin Golden Jubilee Pawipi picing gualzo tak in Heilei khua Zogam ah i bawlzawhna thu kong lungdampih mahmah uhi cih amasa in kong pulak nuam uhi. Abei sa hunte ah Galkap kiukna hunhaksa sungah Siamsinte in akhang akhang in Gam le Nam ading pilvang tak le bucing tak in i zawhna tan pan mapangna kipiakkhiatnate gen zawhloh thu tampi mah sut khop om ahimanin etteh tak Zomi Siamsin te ading mipi in kipak in ki-angtang mahmah den ding hi cih zong kong thapia nuam uhi. Khamtung nuntak haksatna tampi bek hilo in, tukum Zogam guahpi le mencip-pi in hong thuapnelh sukna hang tawh annek tuidawn nuntak khuasak nading lungkham kibehlap in vangik tampi om beh banah 2015 Gambup Kitelpi hangin zong Zomite sungah Party tuamtuam kidemna hangin khat le khat kikal khangthakte in ei tuah ngei loh thu hoih thu sia tampi hong piang k...

Tulai Kawlgam khua hun

Tulaitak kawlgam ah mipi' lunglutpen thu in "ASSK kumpi asuak takpi thei diam? " cih thu ahi hi. Bang hang in hizah in ki lunglut tektek hiam cih leh; Tukha 19 ni in Than Shwe' tupa Hpoo La Pyae (Khaliik Pu)/ Nay Shwe Twe Aung in a facebook ah "Tu nitak pen tangthu ah asuut tham cing nitak hi" ci'n asuahsak ciang in "Hihte putu leh ASSK kimu uh hi ngelngel ding hi" cih upmawh thu nasia tak in hong gingkhia hi. Asawt lo in ASSK leh RFA Radio kihona ah ASSK in "Kimu mah ung" ci hi. Ahizong in bang teng kigen cihpen genbeh lo hi. Media pawl khat in agenna ah ASSK leh Hpoo La Pyae akimuhna vuah HLP in amau' nuntak khuasakna ah bitna a omna ding in ASSK' tung ah kamciam ngen aa ASSK in zong kamciam pia ci hi. Cihnopna ah galkap kumpi' hun lai aa agamtatnate tung vuah phuu lakik nawnlo ding cihna hi. Tuaban ah tukha 26 ni in Hpoo La Pyae in a facebook pan ASSK' tung ah lungdam kohna agen ban ah gam leh lei ading in ka panthe...

Thanksgiving Day cih hong pian khiatzia

Thanksgiving Day cih hong pian khiatzia Amasa in America gam panin hong piang khia ahih manin America gam hong pian khiatzia leh USA cih hong pian khiatzia ban-ah sum aneih zia uhleh thanksgiving pianzia tawh gen masa ding hihang. Tua zawhteh Thanksgiving hong pianzia tawh zom suk ding hihang. America cih min hong piandan hih bang ahihi. German mi Christopher Columbus in 1492-1502 kumsung in tulaitak South America gamlam hong zinkhia hi. Kum 7 khitciangin, a lawm hoih mahmah ahi Amerigo Vespucci (Eng. Americus Vesputius) in zong tulaitak America gam lam tembaw 4 tawh hong zin a, Asia tawh a kizom khalo gam lian mahmah om hi ci in New World cih min vawh hi. Hih New World cih min a vawh pen laigelh siam mahmah Martin Waldseemuller in news paper ah Vespucci min tapsak in America cih lai hong hawmkhia in 1499, 1502, 1507 kumte ah Europe gam sungah hih thu kizel khinta hi. America gam min pen Amerigo Vespucci (Eng. Americus Vesputius min pan ih ngah ahi hi kici thei ...

Pu Thang Lian Pau ZRO tawh Interview na

ZogamOnline in Zomite' sungah mi thupi leh siamna tungtuang zawdeuh pawl khat holimpihna (Interviwe) nei zel uh hi. Tutung in Zomi makai khat ahi  Pu Thang Lian Pau, Guite (ZRO President) tawh holimna nei kik thei uh hi. Zogamonline min deihna hi loin, mun tuamtuam a om Zomite in i gam i lei ading makaite thu le pianzia akipan nasemte a kician zaw a theihna ding deihna bulpi tawh holimna a neihpih uh ahi hi. Hih holimna tungtawn in Zomite in namthu (Political) lamah khuamuhbehna leh kipumkhatna a khan zawkna ding lametna kinei hi. Holimpihna (Interview) tungtang ah hong panpih a kua maciat leh  Sia Pau (ZRO ) tungah Zogamonline in lungdamna lianpi kinei hi. ZOL:  Chibai! Pu Pau. Nang toh ZogamOnline i houlim theih kipak ung. A patna dingin ZRO tanchin tomkin - ki-vaipuak dan leh sepaih phazah khong non hilh masa thei diam? Sia Pau: ZRO kivai puakna pen fel hun tawk in ka thei. Democratic tak in aki pai a, zalen tak leh lauhthawnna om lo a ngaihdan (idea) gen theihna Pawlp...

Aana' huai lua ding hi hang

Aana' huai lua ding hi hang I tapidaw suah zawh kum bangzah hi khinzo cih tuat toto le'ng, kikhel hun mahmah ta hi. A taktak in ci l'eng, a pianthak ding(a kikhel ding)in Tapidaw(Christian) a kisuak hi lo a, i pianthak khit( i kikhel khit) ciangin Tapidaw(Christian) a kisuak hizaw hi. Lam khat panin, piangthak nailo a Tapidaw(Christian)suak ihih leh, Tapidaw i suah khit ciang piangthak le'ng bel hoih mahmah a, ahi zongin a pianthak sawm lah hi khol lo napi'n, tapidaw sungah i omom mawk pen a khiatna mahmah om hetlo a, a hai vai pi khat hi gige hi. Tua ahih manin, Tapidaw(Christian) i hihna ii a deihna bulpi taktak bang hiam, cih i tel ding kisam lua hi. Eite' adingin a thupi tampite' lakah a thupipenpen in, ka sih nung ciang(Hell maw Vantunggam)koi-ah pai zaw ding ka hiam cih ahi hi. Na tawntung mun ding za-ah-za na kitel takpi hiam? I theihsa hi. Tapidaw(Christian) ihih manin, vantunggam kitung lo dinga, Jesu i neihna hang bek tawh vantunggam kitung...

Chin State Teelcing NLD leh ZCD

Sanggam Ngaihteng, Kiteelna result Chin State-ah NLD leh ZCD hong madawk ziak-in naakpi-in mipi kilungdam ciat-hi. Tua kawm-in "C" Party kimelhcip ahihna-zong kilangh-a, tua tung-ah Zomi khenkhat pau-nuam simsim hihang. Tua' tung-ah ngaihsut ding-a kilawm om khading cih mimal muhlehsaanna themcik hong pulaak leuleu-ing. Makaaite thuhilh-nuam cihbang hilo-in mimal muhna pulaak theihna Zaleenna I'lungdeih ahih-tawh kituak-a Freedom of Speech zatsinna ahihi. Chin State-ah "C Party" te-in mun angahlohna aziak om-a, C khempeuh-in NLD buak-huan, bawhhuan-uh cihna ahihi. Amaute-pen Kawlgam nai-ngan-ye ah kileesak (lulee-seem) mahmahte hi uh-a, Chin State Palaaipi ding-in DASSK-in Pu Chin Sian Thang akoih khaakleh manpower-tawh akhaaktan nading-a ageelkhol hikha mawhlo dinghi. Democracy hong paulam ding-a, meé mah-tawh, mipi tamzaw' thukimna mah-tawh kutna hongbawl khading-hi.  U Nu-in PM hongngah ciang-in constitution sung-ah, "PM-in State  Palaaipi sehzia...

Tawmging Beh Khang Tangthu Hawm Nih Na

THU MASA Tawmging beh pu leh pate in beh laibu neih zawh nadingin 1951 kum a kipan kimuhkhopna nanei zel zel uh hi.1958 kumin Tedim leh Leilum a om Tawmging beh teng in kikupna na nei uh hi. Tedim PartyUnit zumpi panin lai nambat 230/3/U, 23-3-1969 tawh Zomi khempeuh in i piankhiatna beh leh phung tangthu leh kizop ki nainate kaikhawm a Tedim Party Unit zumpi ah puak ciat dingin na ngen hi.Tua hun lai a i beh makai Pa Pau Za Gin leh Pa Khai Za Kham makai-in beh sung thu kikupna na bawlzel uh hi. Beh kikhop nunung pen 1971 kumin Saizang khua ah na bawl uh hi. Tua ki khopna pancommittee teel in kum thum sung thu leh la na kaikhawm uh a, 1973 May 16 ni-in a khatveina Tawmging beh laibu hong bawl khia zo uh hi.Hih 1973 beh laibu pen tu in kum 30 val hong sawt to ta hi.   Khang thak min kikhum nailo zongtampi hong om ta hi. Hih beh laibu dapphah in khangthakte in tangthu nakpi takin hong kan khia uh a,thumaan pawl khat muh beh in guan beh ding zong tampi mu uh hi. Tua hi aa 1973 beh laib...