Skip to main content

Posts

Showing posts from January, 2016

Tun sungkhat pan No. 2

Thupatna: Nungdeuh in, Tuun sungkhat pan No. 1 sungah Zomi te hong kipumkhat sakthei ding namte ih genkhia a, tu in Minam khat hihna pan in hong khenkham leh thanem sakthei namte tawm ih gen beh nuam lai hi. Nam it vive ih hi a, negative viewpoint pan in a genkhia ih ommah bang in positive viewpoint pan in zongh a genkhia ih om ding pen thupi ka sa hi. Beh thupitsak luatna: Ih Beh leh Phung in Tuun sungkhat pan a piang ih hihna (identification) hong lak hi cih ih genkhia khin hi. A hi zongin tu in Beh thupit sak luatna in mi namkhat ih hihna pan in hong thanem sak thei hi cih ih gen nuam leuleu hi. Beh kipawlna, Beh laibu, Beh ankuang umkhopna, Beh khat bek in khuasat ding/veng khat bek ah omkhawm ding, etc., te in Tuun sung khat ih hihna pan in hong thanem sak thei hi. Tualgal lam ah tuibang in damdam in hong taisuk tawh kibang hi. Gentehna in, nungak khat in a behmin tawh hong ki lo/gen  den leh behdang te in tuanu pen gimneih ding hi (Minam lungsim leh numei...

Tun sungkhat pan No. 1

Thupatna: Ih tenna, siam sinna, sum zonna, leh omna ciat pan in Zomi ih hihna bek thamlo in, namkhat ih hihna leh tua namkhat sung ah hong ki pumkhat sak thei ding nam te ah ma ih pankhop theihnam te ki kum khawm ding in kong ki thawi hi. Biakna (pawlpi), ki teelna (political election), sum zonna,  te tawh Zomi innkuan khat ih hih ding baih pak lo hih mah ta leh, hong kipumkhat sak thei nam tawm a om te en suk ni: Beh leh Phung: Mi namdang te tawh ih ki batlohna pen khanggui kician ih neihna ahi hi. Lai lam tawh tangthu ih ciap teh theihma (pre-litaracy of Zomi) in phuisamna (shamanism) leh ih Zola te tawh ih Zomi tangthu ih sut/sui toto thei hi. Hih beh leh phung in,  Tuunsungkhat pan a piang te ih hihna hong lakkhia a hi hi. Gentehna in: Guite beh kai khawm ding hi leng:- Saizang kampau  te sungah, Vangteh kampaute sungah, Sihzang kampau te sungah, Simte kampau te sung ah, Paite kampau te sungah, Thahdo (Kuki) kampa...

“A That leh A Aai” thului’ (article) review na.

Thupatna Sialtang Gravity Flow Water Supply Project kibawl zawh kum 30 bang, khang khat mah hong sawtta aa, khangthak te’n hih UNICEF huhna tawh Tedim khua tuilakna thu a thei tamlo ding hi. Mailam-ah a thu kicingin at ding kong hanciam lai ding hi. Kei pen "A THAT PA’ lah hi keng, "A AAI PA" lah hi keng, "A LUZANGCIP PAN A MEIBUL DONG ASA SEMPA" ka hihi. Nakzang lei (Bailey Bridge) construction ah A.E work charge ka sep laitak, 1979 kum June kha pawl-in, Rural Water Supply Division pan U Saw Oo leh U Hla Thein Oo Sialtang tui lak nading, UN khawmpi aa submit ding feasibility survey hong bawl lai-in, kei zong survey ka bawlpih hi. 1979 kum bei kuan lam-in R.W.S.D zum-ah Asst. Engineer work charge nasep ka ngah hi. Tua hun a kipan Sialtang tuivai ulian uneu, gamdang expert te Tedim aa pai sim-in, counterpart in ka zui den hi. 1981 kum-in Mr. R. Marinshaw tawh detail survey leh design ka bawl khawm uh hi. 1983 kum, May kha-in, UNICEF Rangoon, Water Supply and Env...

Zolai Gelhzia Zuunhuai

Zomite, 1994 Oct 24-24 sung ZCLS hanciamna tawh Leipi Tuiphum Biakinn ah Zolai Seminar om a,  thu tampi kikupnawi khit ciangin Siapi Kam Khaw Thang in,"Eite pen a thei zaw a siam zaw om lo-in, a kibang gual vive i hih manin  gamdang mi linguistic expert khat peuh in 'hi cih gelh un' hong cih lohin thukip om theilo ding hi," ci-a tua mah tu ni dong thungakna ahi  hi. Siapa cih takin Zolai tan 4 tek i hi tek mah hi. Ahi zongin tu in ZCLS' hanciamna mah tawh tu kum sungin tan 5 leh 6 sin theih ding Zolai Bu kibawl a, kizo dek ta hi cih a kizak manin i lungdam mahmah hi. I ci ta zongin Zolai pen Zomite mah in i zuun kei leh mite'n hong zuunsak ding hi lo a, Zolai i zuun loh manin Zokam pau thei khempeuh in Zolai thei lo zel hi. Tua hi a, Zolai  mal khenzia ding tawh kisai-in nunga maban tawm ka hong pulaak kik nuam  hi. Hih pen kei ngaihsutna hi lel a, nang muhna tawh a kilamdan khak leh advice, comment-te hong welcome mahmah ing. 1) Zopau pen  kop nih ta aa, a...

Nang koi pen hoih na sa a.

Leitung paiziate kikhelkhel in van le nate a thakthak om toto hi. Pilna a thak siamna athak, nisim nuntakzia nangawn athakthak in kikhelkhel hi. Nidang I nuntak ngei dan in kiom thei pha nawn lo hi. Hih bang khua hun sungah mihingte thu pomzia, thungaihsutziate zong kikhel toto hi. Thu ngaihsutziale thupomzia tuamtuam te ( philosophy ) gentelna nam tampi om dinga hih lai ah ahuampi in khenpi 3 in a khen mipilte thupomzia pawlkhat I kikum ding hi.  Tua thupomzia nam te in   1)  Formal Logic ( Siingkuang le Aikuang thupomzia ) 2) Dialectics        ( Lengtong Hoih thupomzia  ) 3) Trialectics       ( Suangthu Thum thupomzia ) cih bangin nam thum in na kisuut hi.   ( 1 ) Formal logic  ( Siingkuang le ai-kuang thupomzia )   Neino tangthu sungah Lusuangte in Neino a deihgawh uh ciangin Nantal in pia nuam hetlo hi. Neino in zong Nantal mah tel zaw hi. Tua ciangin Neino in Nantal le Lusuangte nek ...

US Gam Pan Kawlgam Ah Na Ciah Nuam Hiam?

US gam sunga om Gambel mi I-94 leh Green Card nei te Khualzin na ding Laibu (passport) bang ci bawl ding: US gammi taktak ahi nai lo, US gamsung om theihna a nei khin, I-94 a tawi lai leh Green Card ngah khin te in Kawlgam leh gam dangdang te na zin nop leh Refugee Traveling Document (Form 1-131) ahih kei leh White Passport zong a kici (Laibu Ka’ang) neih kul hi. Hih Laibu neih loh in zong gam dang ki pai thei hi mah tase leh, hih laibu na neih kei leh US gam na lut kik thei nawn kei ding hi. Tua ahih manin Kawlgam ah innlam pha nuam te adingin leh US gam a lut kik nuam te in neih loh a phamawh laibu khat a hi hi. Kua te in hih Laibu ngen thei ding? Gam 3 na a tung, gambeel mi khempeuh in ngen thei hi. Gentehna in Malaysia, India, Thai cih te pan gam 3 na a tung leh I - 94 a ngah/a tawi ngei gambeel mi khempeuh in ngen thei hi. Hih Laibu neih loh a phamawh mah ahiam? Phamawh tham hi. US gam pan gamdang ki pai thei, ki zin thei hi mah tase leh US gam na lut kik nop leh...

BASS Guitar tangthu tomkim le ciapna!

(A masa pen in, Bassist/Bass guitarists khem peuh zahtakna ka pia hi, Zomi sung pan adiak in, Sia Za Lian, Bo Cin le U Cinpi ) A beisa kum zalom tampi lai pek pa'n Bass line na ki zanghkhin hi. A diakin J.S.Bach (1685-1750) music te sung ah Bass i cih pen Soprano, alto le tenor te mah bang in a thupitna ki bang hi cih ki mu thei hi. Classical orchestral music te ah bass line pen upright bass - ni dang laiin bass violas a ki ci ngei pen tawh na tum uh hi. African-American music i cih regtime leh New Orleans jazz hun hong tun ciangin, brass bass le tuba tawh bass line na tum uh hi. Jazz hong khantoh tawh kizuiin 1935 hunpawl SWING ERA hun hong tungto hi. Hih hun pawl pan music kiphuakte haksa semsem a hih na le notes te kibehlap semsem in Acoustic upright bass in mun ong luah kik leuleu hi. Tua bang in hunte hong kikhel toto a, Acoustic upright bass pen kiciangtan na khat om i cidiam kicingzo nawnlo dan a hih manin tulai i muhmuh electric bass ten mun khempeuh hong luah kik l...