သမိုင္​း

Theme images by Storman. Powered by Blogger.

Text Widget

Sports

Gadgets

Blog Archive

Travel

Definition List

Tuesday, January 30, 2018

Kapteel Hydro-power Kum 5 Cinna leh Dr Donghno te nupa

Kapteel Hydro-power Kum 5 Cinna leh Dr Donghno te nupa

Leitungbup a om Zomi akuama ciat,
Itna khut tawh ih biak Pasian min in na khut taklam uh kong len masa hi.  Australia gam, Sydney khuapi ateng Dr Suan Za Dongh le azi Dr Maisiete nupa Kapteel khua ah January 9, 2018 ni-in in hong ciah uh hi.

Dr Donghno te nupa pen Kawlpi pan in Pa Thual Sian Sang @Thualpi (BOC,Hakha ) leh Pa Thual Khan Thang (s/o Suan Khan Nang, Accountant (District Civil Dept) at Falam)leh a lawmnu Nu Cing Sian Mu- te nupa in a mawtaw uh tawh Kawlpi ah na dawntuah uh hi. Tua panin Tedim lam hong zuanto uh a,  January 8, 2018 ni zan 9:00pm in hong zan tun uh a, Tedim Teeltuivon Kipawlna mintawh muakna naisia takin na nei uh hi.  Zan sawt khin ahih manin nitaak an neek ding zong sai ah a lap lmialmial  uh hiphial hi.

A zingciang zingsang khua hong vak ciangin Tedim panin kapteel lam zuan in Pa Thualpi leh Pa Thual Thang te nupa bek hilo in, Tedim Teeltuivon kipawlna min tawh Pa Neng Khan Pau(Halleluijah) leh  Nu Hau Bawk(d/o Shuan Khan Nang), Cing Khawm Dim leh a nau nu Huaitawng(D/o Pa Thualneu) in hong zui uh a, vekpi in Dr te nupa tawh numei 5 leh pasal 4 hong kizui thei uh hi.

 Kapteel ah Dr Donghnote nupa muakna dingin zinmuakna kongpi(gate) te nasia takin kibawl a, tua mun ah pawlpi kim pan bek hilo in, khua sung nulepate ahi thei zah in zinmuakna nei dingin lamdung ah dim takin kiding zihziah hi. Dr te nupa leh khual pan hong zui sanggamte muakna late leh ngeina lam a tuamtuamte tawh kidawn ziahziah hi. Zinmuakna ahih leh Dr te nupa in hong hawmthawh phial ahi zongin khuapih tuipihte in amau hih theih tawp in a kivaihawm hi a, သမၼတ pa hong pai zongin hizah sangin nasia zaw tuan kenteh kana kici liangh uh hi.

Zinmuakna teng a kizawh khit ciangin Hydro ih bawlna nak ahi Tuito lui pana Ih lak  tui kholna tuibem va en in, tuibem pen limtak kikem in, siangtho sinsen in aom a muhteh Dr te in tha ngah mahmah hi. Tui tawh kisai pen deih zah in hat zolo a, a pipe pen neu deuh ahih manin a Generator ie piakkhiat zawh zah ie 57% bek akizang pan ahihna zong Hausapa in Dr Maisie dotna tungtang ah dawnkikna nei hi. Adang 43% pen ih pipe pen 6” bek ih zat hi a, 10” tawh kilaih zo leh mei tha a vek in kizang thei khin ding hi cih hausapa in gen hi.

Nitaak an pen cihtaak leh simtaak hitase kei leh hanciam theih tawp in a lim pen kivaihawm a, Vok luang khat, bawng luang khat, ngalpi luang khat leh aisa sa tawh nitaak an neekpihna kinei hi. Pute a gil a vah uh diam bel thei kei ve hang in, ko a va kihel kha pawl bel ka gil uh vah mahmah hi.

Nitaak nai 6 ciangin khuapih a hithei khempeuh kikaikhawm in AG (Rev Hau Lian Kham Memorial Church-HMC) biakinn ah Dr te nupa leh hong zui thei sanggamte tawh  kimuhkhopna thupi khat kinei hi. Tua hun gelna sungah hong zin sanggamte kimeltheihsakna leh lungdamkohna letsong kipiakna te ahi zong, Pahtawina la leh Dr Donghno in kammal vaikhaknop hong neihte vaikhakna hong nei uh hi.

Dr Donghno in kammal hong vaikhak a thupi diak ka ciapteh phat diakte lak panin: Mei ih cih khuavak in Zeisu hi a, leitung ading khuavak hi. Hih mei pen Pasian in hong itna hong lahna leh eite ki-itna bulphuhna hang ahi hi. Tedim gamah gam keu in, puah phat kisam a, Kawlpi leh Tedim kikal leitang ah a zing zihziah singkungte tu in kum 20 sungin na keucip ahih lam a muh thu, lopa te keu in, om thilthial a, singkung lopa a om kik theih nadinga a lunggulh thu leh, hih Kapteel a Hydro-power mei tha hong piankhiatna thu a cingin hong gen to deudeu in mipi in tha kingah mahmah hi.(Dr Donghno gelh "Kapteel Hydro thu" zongkisim thei hi.)

Dr Maisie in tampi kong gen ding om nawn kei, ken a sum hong hanciam in kong sik a, no thathang si in na hanciamna uh hang hi. Kipawlkhopna ie a gah hi cih hong gen hi. Mipi lampan a kipau khia kammal khempeuh in lungdam kohna vive hi a, Dr te nupa zong lungkim ding uh hi cih ka lamen uh hi.

January 10 ni zingsang ciangin Buhlei mual kici mun awng ah Bawlung Tualpi ding etna kinei a, International Standard Ground khat kinei khin ahih ciangin behlap thuah kei ni in ih neihsa pen puah in zuun ni cih hong gen hi.

1. A masa in hih meivak hong tanna tungtang leh hih mei hangin na lungdam takpi uh leh hydro meiset hoih tak na kep sak un. Sawtpi a kizat theih nading leh khang sawtpi a ih nuntakpih theih nading a lunggulh thu hong gen hi.

2. A zom ah gam hal kei un. A keugaw gam le lei te ah singnote na suan unla, pawl(singkung lopa po lohna) munte ah hanciam in singkung na suan un. Tua hi leh ih meiset in tui kicing in hong ngah dinga, ih meiset zat dingin hong kicing ding hicih hong gen hi.

3. Sing na phuk nawn het kei un. Ih gam hong nim in hileh gamsa-te in hong beel in guahtui hong kiat hun hoih kik ding a, ih gam no suah ding a, gamsa-te in zong nuamsa ding cih hong gen hi.

4. Tua bek tham lo in gamsate zong na kap nawn kei un. Hun khat ni ciangin gamsa te in lampi te hong kan in, mihingte in kikihta nawnlo in, motor in lamkanna ah a ot(awn)  hun hong tung ding hi hong ci hi.

Hi bang a hun hoih ih zat khop theih nading in Dr pa genna mah bangin 2009 December kha sungin Dr Donghno Tedim hong ciah in, tua a meek dok dingin Pa Do Za Tuang (Kapteel Hausapa) leh a lawmte in na bawh uh a, Kapteel ah na ciahpih uh a, a lunggulh uh Tanghlui tui (neek tui) lak theih nading in a panpih ding uh a lunggulh thu, tua himah leh Dr Donghno lunggulh in singkung lop ate nim kik dildial a, tum akum 20 lai hun a bat kik ding a lunggulhna te pulak in meiset vaihawm sak ding kamciam a kipiakna uh a takin hong gah khia hi.

Dr Donghno te nupa in sum le paaite amau ip sung pan sawk in, a cinlohteh a lawm a gualte kiang vuah huhan hong nget sak a, khua sung nu le pate hanciamna tawh ma kipangkhawm hi. Hih project pi pen kum thum sung sinsen kisem hi. Hih mei vai ah sep leh bawl khempeuh a kizawh ciangin December 27, 2012 ni in nasia tak in Meiset Honpawi kinei a, tua mun ah zong Dr Donghno mahmah hong kihel hi.

Dr Suan & Maisie Dong te hong leisak uh meiset Dynamo pen 100KW hi. Meiset bek tawh hong piang zolo ahih manin mei tha kaihna Transformer 3 kilei a, tua te pen 160 kVA, 100kVA leh 50kVA te ahi hi. Meikhau sauna pen 11kV te 6307 ft, 220 voltage te 30427 ft sau in kihawm khia hi. Sum bei vekpi a kituat ciangin Ks 54,519,700(Teng 600) val hi a, nitha bei pen 9,500 val kibei hi.

Kapteel ah tu in, mei tang in, TV, Internet, Hand phone, Rice Cooker, Ironing cihte akipan inn sung nasep vanzat tuamtuamte electrical vive hi ta hi. Kapteel akici na muh nai keileh khat vei hong pha in hong hawh in. Gual gen minthang Len Nupa zong va vel khawm ding hi hang. Len Nupa na muh khak kei leh na khang ah na kisik ni khat hong om teitei ding hi.

Dr Suan & Maisie Dong te muakna a kisa late anuai a bang ahi hi.
Zinmuakna La

1. Khim bang zing teeltuivon nun niam te tung,
Tung Sianmang hawmsiam lawmlawm ee,
Doctor Donghno, Dr Maisie Dongh le,
Vontawite tawh zing vaihawmna
Gia bang nong zuun pianna teeltui vangkhua ah,
Na khutma uh sunni bang tang ta.

            Tang bang damin(    ), Tuang nong tung ciat uh maw?
            Banzaal ziat( ) suan khut hong len ungh.
            Pheiphung suan zaitha nong neem uh maw?
            Lungdam maitai tak hong muak ungh.
            Sian Sinthu(  ) an bang kumkhawm ni,
            Sian min phat(                      ) zaila awi-khawm ni.
            Sinthu khat damtui bang luangkhawm leeng,
            Teeltui vangkhua sunni bang tang ding.
            *Teeltui Vontawi Sian in tawisang hen.

2. Vangkhua gia bang zuun ding tuang hong tung ta,
Zotang bang nong dam kim uh maw?
Tuanglam haksa, mual le guam, suk le to ah,
Sunggil kial, laidip nong neem uh maw?
Teeitui vontawite adingin saalphate,
Lau Kha Siangtho in lum bang sung hen.

3. Khim bang zing tteltui vangkhua nun in nuam,
An bang itna tumdang lua ee,
Pu Donghno leh Pi Maisie Donghte banzaal,
Vangkhua sunni ban taang ta,
Mualliamsa tuun le zuate mu bang ngai ung,
Sian min phat zaila awi-khawm leeng ee.
Lamal: Pr Nawn Za Huai

Nun in Nuam
1. Mimbang pianna Teeltui vangkhua Sianmang hong itna pian dang,
Mim gual tung va bang hong tuangsak a, Thupha namcin hong pia hi;
Khang sawnsawnte’n tu bang a cin ding, vangkhua kil bang a Khanna,
Limbelh Sianmang lum bang hong sun man hi.

            Doctor Dongh le Maisie Donghte nuntakna zangh in,
            Vangkhua pianin hong dang ta,
            Limbelh Sianmang lum bang hong sunna,
            Gual tung va bang ih tuanna
            Simlei mim  bang ih pianna Teeltui vangkhua ah,
            Lungdeih Hydro power sunni bang tang ta.

Phamsate aw zuang hong tho vevua, vangkhua pian in dang ta ee,
Lam bang paak zaideih awi-khawm ve ni Sian in lum bang hong sung ee,
Phamsa tuun le zua zuang hong tho in maimit hong suan dih ve vua,
Mim bang pianna ih vangkhua nun in nuam ee.

3. Tung Sianmang an bang itna pian dang lum bang hong sunna pian dang
Tualniam vangkhua lum bang hong sung in paak bang tawi in hong dom sang,
Sian siam in guallai lam bang ih paak vangkhua sakmin lawi bang thang,
Sian siam hi, Sian siam hi lam bang paak ni.
Emanuel Baptist Church (ZBCM)

Khua Siam Pi le Pu
1. Vangkhua khim bang zing lamet bei ih om lai in
   Sian in zingvai hong hawm a, Teeltui vontawi te lungdeih ciibang  

    hongteel lametna Aksi pizingsol hongsuak ta…

CHO:  Hong muak ungh khuasiam PilehPu tangbang dam    
            tuang hongtung ta maw, Teeltui tuailai ten ngilhmawh 
            namin uh paak bang hongtawi-in zailakongawiuhhi… 

2. Zunlohlen kai in vangkhua giabang zuun ding Sian tawh kop   
    hanlung hongciam Pu Suan Za Dongh leh Pi Mai Sie anbang
    itna etlawm Teeltui vangkhua sunni bang hong taang ta…

3. Vangkhua giabang zuun damtui bang luang khawllo aw,  
    Pianna vangkhua paak bang hong tawitawi lai uh Sianin
    siamhen la Khan kumkhua sawt in Teeltui vangkhua ah
    nunnuam nga bang leeng khawmni…. 
    Phuak: Rev. Song Sian Pau (HMC-AG)
    Aw Bulh: Pr. KhupSuanLian


1. Sesum minthang lambang zonna Pupa theihloh siingdang

    gamlei ah pheiphung kisuan kisuan zotawi tangpal liapalte

    laizom melma bang aa, sesum minthang ngaihman a tunlo
    zualo siang va kawm laiah nei ciinlehtuai tawh gibang hong
    khen vaimang se sum hi.

    CHO: Tangbang dam lai paal amni khawlkhopin sawmsial man
               ee a ci Zomite hi hang tunlehzua leh lialehtang ten tomkal 
               ihnun sung ih pal laini ih pal laini Sianmang aa ding 
               TunlehZua lialehtang ten zangsiam veni.

2. Ih pallai ni ih pal laini zaitha hatlai momno ihhihlai mi 
    lunzatam aa ding pallaini zang den ding maw tung aa khai 
    mu bang a lensianlengh lengvan laizawl ah nasiang lo bang   
    kawmnuam ing heina peuh ah tang bang dam awtung  
    sianmang tawh ma ciang suankhawm ni

3. Tang bang nadam laihiam aw cin Tunlehzua’n lailung na gelgel   
    ung sesum minthang loding Sian in hongsiam ta hen aw lung  
    tuptui bang tung in vangkhuasiang lam zong ding in  lai lung na  
    gelgel ung e tang bang dam in TunlehZua tawh holung kumkik  
    ding sian in siam hen 
    (Teeltui Zai Awi Group)


Mi1{1. Min bangpiannaTeeltui vangkhua lai

       {2. Sinlai hong pom vangkhua giabang zun….
        :kumsawt khimbang zing nuai simlei taikhua hongvak sak. Aw2.{Aw Pu Donghno geelsiam phuhbang kho, Hydropower ni bang tang ta..
Aw 4{Khangsawn momno ten tubang a ciin ding in Pu Donghno Pi Mai Sie…
 Mi1. {Tangbang dam ding sianin siam hen aw
 Aw4 {Vangkhua nuamtuang bang hongtung .. 
 Aw1 sprano Ta

      ** Bass only(Tang bang dam tuanghongtung ta maw)

  Mi1. {Banzal ziatsuan hong len ung} 
  Aw4.{Zaideih awi lambang paak, deih libang cinna. 
          {Oh-oh-oh-oh-oh-oh, phuh bang kho den hen
          {Zaideih awi lambang paak deih libang cinna.
            Phuak: Pr. Suan Lian Thang(KZBC) 


Zo lapi Pawlkhat:
1. a) Puvon lungdeih ciaugal vangkhua kilbang khang ee dawh in 

        tam tah ee

     b) Teeltui vontawi hanlung ciam un sin sung bang ciimkim veh  
        aw khaimulensiamzilveh aw    
        PU TUAL KHUA MANG  
  
2. a) Khuadeih a vangkhua ka suan aw ka suan tu-bang ziingveh aw
    b) Ka suan tu-bang zing veh aw vangkhua peek in zai hen aw
         PU THUAM THAWNG LA


a)  Siang sung pak silbang ongtawi ding Pu Donghno leh 

     Pi Mai Sie aw, zosuan tangbang nongdam hiam cing ee

 b) Pu Donghno hawmsaim, Teeltui vangkhua tungciang 
     aksi bang tang ta aa, nahawmsiam sawn aw cing ee
     khangsawn a ciin ding  aw ee
     Lai pian Pawl pi





3. a) Teeltui vangkhua nibang taangsak minthang aw taangbang dam tuang na hong tung hiam aw….
    b) A gamvangla siang nong kawmna zaitha patpuan bang na nem aw      
        Phuak : Awn Khan Gin (Veng 1)
 4. a) Zosaun tongdot liimbelh mang aw vangkhua pakbang nahongtawi nun nuam in lam bang na pak ung. 
     b) Gam lei anbang it man aa, sinlai nagel tuanglam pheiphung suanka zaang hi ee…
         Phuak : Tuan Do Cin (Veng 2)


5.  a) Teeltuivangkhuagia bang zunsiam Dr Dong leh ang kawi Maisie Dong taang bang dam ban zal honglen ung ee
     b) Ang nong van aa dam tuihei siamsiang lam zongkhau bang zaam aa Hydropower nibang tang ta ee

         PhuakLianKhen Thang (Veng 3)  

6.   a)  Pupa khan a khim bang a zing 
Siantawh kop in Pu Dongh no leh Pi Maisie Dong 
vangkhua sung ni bang hong tang sak ee.
     b)  Sian hawmsiam ee pianna gam lei 
giabang a zun Pu Dong no leh Pi Maisie Dongh 
tangbang dam khan kumkhua sawt hen aw…
         Phuak: CingNgaihNuam(Veng 5)

 7. a)  Pupa khan a khim zing tawh kilbang a khang
      Lun vontawi ten tang lobang phong ee
    b) Lia leh tang aw lung I tai nam I vangkhua leh 
   I siang sung teng Aksi bang tang silsial lawm aw ee
         Phuak : Zo Khan Man ( Veng 6 )


8.  a) Teeltui vaang khua lumbang sung ding 
Dr. Dongno Dr. Maisie Dong na hawm siam uh 
libang hong cing ven, Ih vangkhua sunni bang tang ta.
   b) Sunni bang taang Hydropower  
malbang in kothei hi leng phamsa  
Tun leh Zua lai zom gaih teng tawh 
Dr. Dongno cin Paak bang ong  tawitawi nuam veng ngaih aw.

  
9.  a) Namcin von tawi zatam lai ah, Sian in ci bang aa hong teel Dr.   
       Minthang siahuan  Dongno leh Maisie Dong te aw taang bang       
       damin tuang nong tung tuang nong tung na aw.
   b) Tangbang dam tuang nong tun vua leh Teeltui vang khua lo        
        bang nong khualna Hydro power sunni bang,

       taang ven khang sawn ten tubang a cinding in, 
       na min thei bang lo ung e ngaih aw.
         Phuak: Ai Khan Shuan (Veng 9)


A video pen Youtube pan et theih ding leh man pawlkhat hong koih ungh. Na et sak ciat un.

Thupuak: David Lian










Sunday, December 24, 2017

World Baptist Alliance by Dr Do Suan Mung

World Baptist Alliance by Dr Do Suan Mung
Abeisa July 2-7, 2017 sungin Thailand khuapi Bangkok ah Baptist World Alliance ten Kumcin Khawmpi (Annual Gathering) khat nei uh hi. Tua khawmpi ah American mi Dr. Elijah Brown General Secretary thak dingin teel uh a, mai kum kipat ciangin tu laitak a sem Jamaica gammi Neville George Callam laih ding hi.  President bel South Africa gammi Paul Msiza mah hilai hi.  Hih khawmpi ah gam 50 kim panin taangmi 300 ding khawng kahthei hi.  Hih khawmpi sungah America a om ei Zomi kipawlna khat ahi, Zomi Baptist Association of America (ZBCA) zong member khat in kisang hi.  ZBCA pen Kawlgam a Zomi Baptist Association of Myanmar (ZBCM) tawh pawl kibang ahi hi.  Leitungbup Tuiphum kipawlna lian khat tawh kizom suak ahih manin amau zong lungdam angtang mahmah uh a, ei adangte in zong i lungdampih hi.  Baptist World Alliance ah ei naideuh a om Tuiphum kipawlna lian ahi, Myanmar Baptist Convention (MBC) ahi zongin, Lamka lam a Evangelical Baptist Convention te ahi zongin sauvei simlai in kipawl zo uh hi. Myanmar Baptist Convention (MBC) kipawlzo ahih manin MBC khutnuai a om Convention leh Association khempeuh zong a kipawlsa suakpah hi. Tutung in ZBCA tawh kibangin the Baptist Evangelical Church of Chad leh the Turkish Baptist Alliance te zong pawlmi in kisang hi. 

Mi tampi in Baptist World Alliance thu tam theih khollo ihih manin tawm genkhawm leng ka ut hi. Baptist World Alliance pen Baptist Union of Great Britain pana hong gahkhia ahi hi. Hih  kipawlna in leitungbup kipawlna khat (World Alliance) a lunggulh uh ciangin thulet bulpi dingte geel in 1905 kumin London a kibawl Baptist World Congress panin a phuhkhiat uh ahi hi. A kipat tungin Lai Siangtho siam leh thugen siam minthang Alexander Maclaren in tawlkhat president panmun la hi.

Tu laitak Baptist World Alliance sungah gam 124 panin Tuiphum kipawlna tuamtuam 238 kipawl hi. Tu laitak aphualpi uh Falls Church, Virginia, USA ahi hi.

Baptist World Alliance ah kipawlna dangte mah bangin President leh General Secretary mah alianpen hi-a, General Secretary pen Chief Executive Officer (CEO) zong hipah hi. Hih makai tegel ahuh dingin gam tuamtuam pan a kiteel Vice-President pawlkhat zong kikoih hi. Leitungbup kipawlna ahih zahkhat in amun zui in anuai a bangin khen guk kisuah hi. 1)the All Africa Baptist Fellowship, 2) the Asia Pacific Baptist Federation, 3) the Caribbean Baptist Fellowship, 4) the European Baptist Federation, 5) North American Baptist Fellowship, 6) Union of Baptists in Latin America cihte ahi hi.

Baptist World Alliance sungah mission (gammial nasep), evangelism & justice (gupna thugenna le thumanna), Baptist World Aid (huhna piakna lam), finance and administration (kipawlna sum leh pawl sung ki-ukna lam), communications (thu kizahktuahna, kizopna), promotion and development (khantohna lam) cih bangin kikhensawn hi. Papi, Numei le Khangno kipawlna zong om hi.

Baptist World Alliance a kipat tungin ngimna hoih mahmah tawh kipankhia ahi hi. Gammial nasepna le gupna thu tangkona azai nading, Pasian biakpiakna lamah khantoh nading, ki thutuahna ding le kipawlkhop theih nading, dongtuakte huhzawh nading, mihing khat ih thuneihna leh thuman thutak hutzawh nading cihte hi-a, thuhoih vive ahi hi. Ahoih phalo khat pen upna tuamtuamte etkak a zuun khawm ding cih hi-a tua thukhat hangin tuni in Baptist World Alliance pen ‘Lai Siangtho bek’ aci thu um mite le kipawlna ta dingin a lunglut huai lua lo kipawlna khat suak hi.

Baptist World Alliance pen a kiphuatcil in Lai Siangtho a um (Conservative Evangelicals) te kipawlna ahi hi. World Council of Churches (WCC) dan hilo hi. Tuni mah in zong Baptist World Alliance sunga om mi pawlkhat in ‘Conservative Evangelicals’ hi ung ci lai kha ding hi.  Ahi zongin, akalsuanzia uh limtaka ih et ciangin upna peeng (liberal) lam manawh mahmah cih kimu thei hi. Hih kipawl na sunga kihel America gam a (CBF) Cooperative Baptist Fellowship te bang upna peeng lamah khauhpai mahmah uh hi. A Lai Siangtho sangte uah Christian upna kia amaan hilo, Jesu kia lampi hilo, Lai Siangtho zong khial thei lua, Pasian zong Pasian kia cih ding hi kei, Nusian zong cih theih hi, ci-in hilh uh hi. Upna peeng pupi khat cih theih ahi, American Baptist Churches (nidang a Northern Baptist Convention) te zong Baptist World Alliance ah kipawl uh hi.

Tua banah, Baptist World Alliance in WCC te mah bangin Tapidaw kici khempeuh, Lai Siangtho um in um ta keileh, piangthak in piangthak ta keileh, kipawlkhop ding leh Tapidaw ahi lo biakna dangte nangawn tawh biakna thu ah kipawlkhop ding hanciam lua mahmah dihzen uh hi. Kipawl na zai ahih ding ut lua mahmah laizang uh hi.  Tua ahih manin pawl sung lut ding zong thu haksapi hikhol lo hi. Ih phawk ding ah, upna thu ah ih zaisak nop luat leh Topa Jesu thugen, kong kawcik leh lampi neu (Mt. 7:13, 14) tawh kilehbulh a, Lai Siangtho tawh kigamlatna piang denlel hi.
           
Hih kipawl sungah abeisa kum tampi sung amuan a suanpen uh America gama Southern Baptist Convention (SBC) te ahi hi. A mi mahmah tamin, sumtha zong hat uh hi. Ahi zongin, Southern Baptist Convention te Baptist World Alliance panin 2004 kumin paikhia uh hi. Upna peeng lam zuan sa lua uh hi. Baptist World Alliance sungah numei leh numei, pasal leh pasal kiteenna azang pawlpite sang uh hi.  Lai Siangtho tawh kituak lo numeite tuiphumsia piakna zong zang uh hi. Tua banah, Baptist World Alliance a panmun sang lente atamzaw gam khangto nailo (Third World Countries) pan vive hizaw a, thu kikupna khat om leh America dan a akhangto sa gamte langbawl pian den se uh hi. Southern Baptist Convention te apaikhiat lai un hih thu zong asiksan khat uh ahi hi. 
           
Southern Baptist makai khat in,’ Baptist World Alliance pen United Nations (UN) dan hi in gam khangto nailo te makaihna hi-in America hong langbawl den uh hi.’ ci in genkhia hi.  Baptist World Alliance pen Baptist World Alliance hikei in Baptist World Annoyance (Anawngkaai Leitungbup Tuiphum) hi ci in min pia uh hi.

Biakna thu ah kipawlna khat tawh ih kizop ciangin kha thu ah bang dinmun nei uh hiam, cih thupipen hi. Baptist World Alliance in Kha thu pikoih lo ahih manin Lai Siangtho tawh kituak lo upna neite nangawn pawlmi in sang lel hi. ‘Lai Siangtho bek’ aci thu um mi leh kipawlna ta dingin Baptist World Alliance pen a luthuai lo kipawl ahi hi. ‘Kipawlna in bangbang um taleh ken  ka upna mah na um peuh leng,’ aciziau ihih leh bel thukhat hi-a, tua pen dinmun kician (conviction) neih loh vai lua hi. Dinmun kician neilo a hamphat nading peuh akawi delhdelhte Pasian in thupha pia khollo zawthei hi. I cih mah bangin upna thu thupi koih khollo a thudang khat peuh a meet nading ngaihsun ihih leh Baptist World Alliance in bang ciang taktak kipawlna sunga mite en zo, vaan zo hiam cih ngak a et lai ding hi ding hi.  Nidang pekpek a lutte zong khawmpi khawng kah lengleng zel cih lohngal hamphatna tampi i theihpih kei hi.

Hih lai pen alutsa kipawlnate mawhsakna hilo hi.  Amau zong teltaka kan a amau dinmun tawh kituaksa alut uh hilel ding hi.  Ahi zongin, ‘Lai Siangtho bek’ aci thu um mi leh pawlpi tuamtuam pan (adiakdiak in Kawlgam, USA, Singapore leh Malaysia a om EBC te) akhava khatpeuh ih omkhak leh Baptist World Alliance pen hibang hi ci-a ih kihilhcianna ahi hi.

Thursday, December 14, 2017

Babylon Mawhna Na 10

Babylon Mawhna Nam 10 - The 10 sins of Babylon

BABYLON MAWHNA NAM 10

"Ka mite aw, ama mawhnate ah na kihel khak loh nadingun, ama gimnate na thuak khak loh nadingun tuanu sung pan hong paikhia un; ahang in, a mawhnate, van banin kicianga, Pasian in a gamtat khialhnate ciamteh zo hi" (Rev 18:4,5).
Tanglai Babylon pen tulai biakna paikhialhna, milim biakna leh thu kihilhna manlo khempeuh hong piankhiatna bulpi ahi hi. Tua thu pen Laisiangtho in, "Babylon khuapi, a paktat numeite leh leitung kihhuainate khempeuh a pianna" (Rev 17:5) na ci hi. Babylon mawhna in nasia mahmah in  a mawhna un van banto hi cimawk hi. Tua Babylon mawhnate a bultawng pan in ih sut ding hi.
BABEL: Babylon hong kipat khiatna a bulpi in Babel tausang ahi hi. "Babel" cih kammal pen Hebrew pau hi-in, Greekte in  Babylon na ci uh a, ei Zokam in "Buaina" cihna ahi hi. Ahih hangin amau Babylon mite in "Pasian kongkhakpi" (Gate of God) na ci uh hi. Hih Babel pen Piancil 10 sunga ih muh bangin Noah' tupa Kush' tapa Nimrod' lam ahi hi. A min khiatna leh a lampa  a kipan in Pasian thu manlohna hanga buaina bekbek hi a, "Leitung tui tawh susia nawnlo ding cih Pasian kiciamna" muanlohna pan kipan khia khuapi ahi hi.
Pasian thu a hihna bang a san lohna leh Lai Siangtho sunga Pasian hong piak ciamtehna nalamdang (miracles)te, lim etsakna (symbol) hong piakte a hilo lam a khiat sawm dente, Science pilna zanga hilhcian sawmnate Babylon mawhna bul ahi hi. Pasian in kician takin agente ahi bangbang a san lohna  leh muanmawhna in Babylon mi hihna ahi hi.
NIMROD: Babylon (Babel) a lam khiapa Nimrod pen Lai Siangtho in "Pasian mai ah sabet hat pa" (Gen 10:9) na ci a, Kumpi thahat leh a vanglian mahmah khat ahi hi. Khua lian leh khua thupi mahmah giat bang na lam khia hi (Gen 10:6-14). Amah pen sa-hai mi, nek-le-dawn uangtat, a gongthak thoihna dingin gamsate nuntakna la pa, sisan suah nuamsa, sasi tawh a lungkim sabengpa ahi hi. Tuicin hong tun khit ciangin Noah tate in lo nei in, gankhawi  in, ganhing nuntakna neite tawh teng khawm uh hi. Nimrod zong tua banga Pasian bawl ganhingte tawh nungta khawm ding himah leh, a thahatna leh a vangliatnate Pasian bawl ganhing te nuntakna lak nadingin zang zaw hi. A khuapi lamte khempeuh zong milim biakna munpi leh khuapi suak uh hi. A thahatna leh vangliatnate Pasian langpanna in zanga, mite milim bia sak  hi.
Tua ahih manin Nimrod pen Leitunga milim biakna leh biakna paikhialhna a pankhia pa leh a thehthangpa ahi hi. A khuasat Babylon zong  Pasian deih loh nin khempeuh hong pian khiatna munpi hong suak hi.
SEMIRAMIS : Nimrod pen kumpi thupi leh vangnei tak hi a, a gammi te in amah kihta in zahtak mahmah uh a, a sih kuan ciangin pasian bangin bia uh hi. A sih khit ciangin a zi Semiramis in, "Ka pasal Nimrod pen si taktak lo hi, a taksa pen si mah leh, a kha pen silo in vantung ah kahto a Ni sungah va leng tum hi. Lei kumpi bek hih ding pen lungkim zolo in vanah zong Kumpi lianpen hiding in Ni sungah om ta hi," ci hi. Tua hun pan kipan in ama gammi khempeuh in Ni na bia uh hi. Hih pen leitung mite in Ni biakna (Sun worship) hong kipat khiatna ahi hi.
Tua khit ciangin Semiramis in "Ni biakna dingin nipi kaal ni masa pen ni (the first day of the week) hi ding hi," a ci hi. Tua kipan in nipi kaal sung nipi masapen ni pen Ni biakna ni (Sun's day =Sunday) hong ki ciamteh ta hi. Hih pen Ni biakna leh Sunday tanna kipatna hong suak hi. Mihingte in ih sih ciangin a sitheilo kha khat van ah pai a,  mihingte sungah lut in piangkik thei cih upnate zong Babylon panin hong kipan ahi hi.
Hih teng banah, Semiramis in, "Ka pasal Nimrod pen kha pumpi tawh kei kiangah hong pai a, 'Nang zong na sih khit ciang na kha Khapi (Moon) ah na lut ding hi. Tua ciangin kei pen van kumpipa ka hi ding a, nangpen van kumpinu na hi ding hi', hong ci hi" ci thuah lai hi. "Tua ahih manin Nimrod ih biakna in nipi kaal masapen ih zang dinga, a ni nihna pen kha biakna in ih zang ding hi" ci hi. Tua bangin, Babylon mite in kaal khat sunga ni nihna pen Khapi Ni (Moon's day=Monday) ci-in, tuni ciang dong hih ni minte pua suak hi.
TAMUZ : Semiramis pen a pasal Nimrod sih zawh asawt lo in, zawlta hong paai mawk hi. Nupi pil leh acim mahmah khat ahih manin, "Ni in hong gai sak hi. Nimrod' ta ka paai hi. Ni pan in ih kumpi in a kha tawh nau hong paaisak a, tua manin ka naupai pen Lamdang Kha Tapa (Miracle Child) ahi hi" a ci hi. Tua naungek pen December 25 ni-in hong suak a, amin dingin TAMUZ aphuak uh hi. "Tamuz" a khiatna in "pasal ci(sperm) omlo a nuntakna hong kipan, nuntakna kipat khiatna bulpi(origin of life)" cihna leh "Van Kumpipa tapa" cihna ahi hi.
Tua bangin Babylon-te in pasal ci tawh lo a tapa anei kumpinu pen "Alma Mater" ci uh a, a khiatna in "Nu siangtho" (virgin mother) cih nopna ahi hi. Tua ban ah Semiramis in Tamuz a paai kipat ni sutto in, a kha 9 na April kha Sunday masa pen ISHTAR (Nuntakna hong piankhiatna- Nuntakna thak neih kikna) ni ci-in na phuak uh hi. Hih hun pen khuakhal laitak hi-in, singkungte in ateh lui pulh in ateh thak hong sel laitak ahih manin, "Nimrod pen Semiramis gil sunga Tamuz banga hong om kipatna ni" na ci uh hi. Tua ahih manin, Tamuz hong suah khiat ciangin, Nimrod hong suak kik hi ci-in saang uh hi.
Tua bangin Tamuz in za khempeuh hong luah suk ta hi. Babylon mite in Tamuz leh amah a paai anu Semiramis pen Pasian bangin hong bia ta uh hi. Babylon te kumsim kha a kha li-na zong Tamuz min pua sak in Tamuz kha ki ci a, Judah te Babylon sal a atan lai-in Babylon te khasimna a na zatpih manun a kha lina pen Tamuz kha ci-in na phuak uh hi.
Tamuz pen kumpi thuman leh lungduai mahmah khat ahih ban ah gam mite ukdan siam mahmah ahih manin a gam mite in it mahmah uh hi. A sih ciangin zong it lua uh ahih manun kapkap uh hi. Babylon mite bek thamlo Judah mite nangawn Tamuz ngai in kap uh hi. "Tua ciangin lei lu lama om biakinn kongpi ah hong paipih a, Tammuz acih uh pasian a sihna hangin dah in kap in a om numeite ahong lak hi"(Ezekiel 8:14). Hih bangin Babylon te pasian ngai in Judahte a kahna uh pen Pasian mit muh ah a kihhuai pen gamtatna ahi hi.
Babylon mite in hibang a Tamuz kumpi ngai a akahkah sangin, apian ni ahi December 25 ni pen puan hoih a thakte silh in, an leh tui lim ne in Tamuz a suak nu ahi a van kumpinu uh Semiramis biakpiakna dingin namtui hal te leh mohlumte mek in December 25 ni pen gualnopna ni ding hong zang ta uh hi.
Babylon te in hih bang a Tamuz ngai a akahna uh leh van kumpinu kiang ah namtui hal biakpiakna pen Judah te in a lim la in na zang sawn uh hi. Jerusalem kong lak ah van kumpinu meihal biakna na pia ngei uh hi. "Judah gam khuapite sung le Jerusalem khua kongzing lakah bang hih uh cih mu lo nahi hiam? Naupangte in sing tomin, a pate un mei tawh uh a, nupite in a nusian uh vantung kumpinu ading moh bawlna ding annel meek uh a kei hong heh sak nadingun, pasian dangte dawn dingin leenggahzu tawh biakna a pia tazen uh hi" (Jeremiah 7:17,18).
Tamuz asih khit ciangin Babylon mite in lam tuamtuam tawh na bia toto uh a, tapa a hihna tawh kizui in Pa kiang ah hong thuumsak ding pa hi na ci uh hi.  Hong thuumsakpa a hihna min "MITHRAS" phuak uh a, akhiatna in "Palai" cihna ahi hi. Tua ciangin Tamuz pen Ni pasian (Baal) kiang a thuciam Palai ci-in a mindang khat phuah beh in, tua pen Hebrew pau in 'Baal berith' kici a, a khiatna in 'thuciam' cihna ahi hi. Baal pasian kianga thuciamna hong piaksak palai ci-in Babylon te in Tamuz pen na bia ta uh hi. Thukhente hun lai, Gideon a sih ciangin Israel te in Baal berith na bia ngei uh hi. Hih pasian dang biakna pen Pasian muhna ah vantung dong atung hehna ahi hi(Judge 8:33 ah).
Hiteng bek tham loin, Tamuz phawk den na dingin, amin kipatna laimal "T" pen laimal siangtho na ci uh hi.  Mi namdangte leh biakna tuamtuamte, Babylon mi leh sa asuak nuamte tungah taltang tungah a siampite in singlamteh lim "T" khen in tui naphum uh hi. Tua ban ah siampite in "T" lim a ngawng ah ok den uh hi. Hih bangin namdang mite baptize na a ngah khit uh ciangin, amaute in Babylon siampi pen a topa leh kumpipa in saang hi cihna hi a, Babylon biakna huang sungah alut hipah hi. Tamuz pen 'Ni' tapa a hihna kilat sakna in Nilim sungah 'T' laimal na at den uh hi. A sawt ciangin tua pen 'Sunwheel' na ci uh aa, aisan siam siampite in na zang ta uh hi.
Tua ban ah, ni pen sun hun lai a ih et cianga, a kiim a sakhi tuihup a bang (nimbus) limla in, Tamuz nu Semiramis, vantung kumpinu a lu ah sakhituihup lim (circle of light) na koih uh hi. Tua bangin van kumpinu a zahtakna uh leh athupi sakna uh kilangsak uh a, Babylon mite in Tamuz leh anu Semiramis a etsakna in Nupi in naungek a pom lai lim pen pasian in na bia uh hi. Tua panin nu leh atapa biakna pen biakna tuamtuam ah hong ki thehthang ta hi. Egypt gam ah zong hih nu leh a tapa biakna hong kipan a pasiannu a hi 'Osis' leh pasian tapa 'Osiris' or 'Horus' na bia kop uh hi. Tham loin, Rome khuapi ah zong pasiannu ahi 'Fortuna' leh pasian tapa ahi 'Jupitar' na bia kop uh a, Greek gam ah zong pasiannu 'Cered leh a tapa na bia kop uh hi.
Babylon te in Tamuz pen 'Adonis' min pia a, hih in tapa za hihna min ahi hi. Satan in Pasian leh a Tapa hihnate a limla in Babylon te zang in na kipan khia sak hi. Nungak siangtho zangin Khazih hong suak ding zong, Semiramis leh Tamuz zang in alim in na kilak khol hi. Tapa hihna Hebrew pau ahi 'Adonai' lim la in 'Adonis' na phuak a, Tapa in asep ding ahi palai nasep asep nang zong 'Mithras' zang in alim in na bawl khin hi. Singlamteh tunga Khazih sihna ding zong Tamuz min laimal kipatna 'T' limla in na zang khin uh hi.
Hih Babylon biakna a thu kihilhna khempeuh pen Medo-Persia in Babylon a lak (BC539) in, Babylon siampi khat in Asia Minor lama a taina mun Pergamos khua ah a biakna na lut pih hi. Tua ahih manin Topa Zeisu in Pergamos khua a pawlpite a thuhilhna ah, "Na omna, Satan tutphah omna ka thei hi" (Rev 2:12,13) na ci hi. Pergamos khua panin thu-um lo mite in na la sawnsawn a, tua panin Pagan Rome, Pagan Rome panin Papal Rome- Roman Catholic in a tawpna ah na ngah ta hi. Babylon mawhna leh a hihna khempeuh pen Rome Pawlpi in a vekpi in la a, tua Rome pawlpi in alak sawnte atom in ih kan to ding hi.
Œ SUNDAY: Babylon mite in Nimrod biakna ni ding aseh Sunday ni pen Roman Catholic te in na la sawn uh hi. Pope Sylvester in, "Nipi kal khat a ni masa pen Sunday ni Zeisu thawhkikna phawk den nadingin ih tang ding hi" ci-in thupia hi. Kumpi Constantine in zong, AD 321 March 7, in Sunday ni-in kumpi zumte leh pilna sinna sangte khak dingin thu na pia hi. AD 364 ciangin Laodicea council (khawmpi) ah Roman pawlpi in Sabbath Tawlngak ni pen Sunday ah na khel ziau uh hi. "Hih Sunday tanna pen Roman pawlpi thuneihna ciamtehna hi" na ci lailai uh hi. Tua bangin Protestant pawlpi khempeuh in zong Babylon leh Rome pawlpi nung zui-in Sunday ni na tanpih ta uh hi.
KHA SI THEILO UPNA:  Babylon mawhna Rome pawlpi in a laksawn khat in, sih khit ciang a si theilo kha khat vantung kah upna ahi hi. Nimrod leh Semiramis te asih khit uh ciang zong a kha uh ni leh kha kiangah pai cih a up mah bang un, Rome pawlpi in zong mi hoihte asih phet un vantung ah a kha uh paipah in, migilote ahih leh hell meilipi ah paipah in a um uh hi. Migilo lua lah a hilo, mi hoih lah a hilote pen, kha siansuahna mun (purgatory) lam ah pai in um uh a, Pope in thu anget sak ciangin Hell sung apai ding nangawn vangam ah thakhat  thu in pai dingin um uh hi. Tuni dongin misi khinte adingin han ah va pai-in thu va ngetsak uh hi.  Tua bangin Roman Catholic upna ahi, sih ciangin van-gam pai pah cih upna pen Protestant te in na la sawn uh ahi hi. Ahih hangin Lai Siangtho in Zeisu hong kumkik ciang bek in midik a site tho-in van ah pai ding hong hilh hi. Hih Babylon thuhilhna pen Pasian muhna ah mawhna lianpi ahi hi.
Ž MARI- PASIAN' NU: Semiramis Van kumpinu, Tamuz agil sung a paainu pen Babylon te in "Nu Siangtho" ci-in a biak mah bang un Roman Catholic pawlpi in zong Zeisu a paai nu Mary pen "Pasian' nu" ci-in a kiangah thungen uh a, pasian biak in na bia uh hi.
DECEMBER 25: Babylon te in Tamuz suahni December 25 pen pawi bawlin tua ni atan mah bangun, Roman Catholic siampi Julius I(337-352 AD) in, "Zeisu suahni pen December 25 ni-in kibawl ding hi" na ci hi. Lai Siangtho ah tang ding cih a om hetlo Zeisu suahni pen Tamuz suahni ahi December 25 ni-in na bawl uh hi. Tua bangin Protestant tengin zong tua ni na tang in pawi ni thupi bangin na zang ta uh hi.
EASTER SUNDAY: Babylon mite in Semiramis gil sungah Ni pasian in Tamuz hong gai sak ni pen "ISHTAR" ci-in tua ni a na tanh mah bangun, Roman Catholic siampi Pius I in "Zeisu sihna pan in nuntakna thak nei a, a thawhkikni pen thu-um mite' tang ding hi" cih thu na pia hi. Tua bangin April kha sung a Sunday masapen "EASTER Sunday" ci-in Roman Catholic te in na tang uh hi. Protestant tengin zong Roman Catholic te nung zui-in, Lai Siangtho in tanh ding thu hong piak het loh ni pen hong tang ta uh hi.
"T" or CROSS:  Roman Catholic te in Babylon mite gamtat dan azuih uh khat leuleu in, Tamuz min ciaptehna kipatna laimal "T" lim zatna ahi hi. Babylon mite in a biakna uh hong lut mi khat peuh ciaptehna in, a tal uah "T" lim khet sak in na tuiphum (baptize) bangin, Roman Catholic siampite in tui aphum ding ciangin "T" Cross lim tawh tuiphumna na pia uh hi. Tua bangin, Babylon siampite in "T" lim a awh den mah bang un, Catholics siampite in zong "T" Cross lim na ok in, ciaptehna thupi leh a poimawh mahmah in ngaihsun uh hi. "T" Cross lim a awh uh ciangin khamuang lua in Satan nangawn in zozo lo dingin lamen uh hi.  Thungetna ah singlamteh lim pen nak zat mahmah in, Sun-wheel zong tu in Vatican khua laizang ah koih ta uh hi.
MILIM BIAKNA: Babylon mawhna Roman Catholic in a laksawn a lipkhaphuai mawhna dang khat in milim biakna ahi hi. Babylon te in, Ni pasian lim leh van kumpinu ahi Semiramis limte, Nu in a tapa a tawi lai limte bia in a mai ah kunin atawp uh hi. Kumpi Constantine hun lai panin Rome khua pawlpi in hih milim biakna pen na kipan ta uh hi. Tun in zong Vatican khuapi ah "Jupiter" pasian lim zong Peter lim ci-in na ding sak khin uh hi. Peter lim mah sa in bia in, atawp uh hi. Rome biakna lui a biaklai a, a nusian "Fortuna" limte pen Mari lim ci in a mai-ah khukdin in abia uh hi. Hih bangin milim abiak nop manun Lai Siangtho sunga "Milim bia ke'n" a cihna pen nawngkaisa in na hem uh hi. Kamsang Daniel in "thukhamte leh hunte lamdang sak ding hi" a cihna a tangtung ta ahi hi. Hih milim biakna pen Nicea Council a nihvei na (AD 787) in Roman Catholic Khawmpi ah kipsakna nei in tudong a kizang suak ahi hi.
KUMPI-SIAMPI UKNA:  Babylon mite in a kumpite peuhmah pilna sangpen anei, pasian thusim nangawn athei dingin ngaihsun uh hi. Tua ahih manin kumpi ahih nak leh siampi lianpen hihna zong na nei pah uh hi. Tua pen Kumpi-Siampi ki ukna kici a, kumpite pasian bangin na bia pah uh hi. Hih bang kumpi ki-ukna pen Babylon panin Rome kumpi ki-ukna ah hong lut in, tua pan in Papal Rome in hong lasawn kik hi. Pope te khempeuh in siampi lianpen za bek hi lo-in, gam sung ki-ukna ah a sangpen za hong nei uh hi. Pasian' thusim khempeuh thei, mawh theilo, Pasian' thu leh Lai Siangtho nangawn akheel thei, hih leitung ah Pasian' tapa tanga dingpa(Dan 7:25) in um uh hi. Pasian bangin bia in amai ah mawhnate pulak uh a, amah in a mawhnate uh na maisak hi. Hih pen Pasian adingin, "vantung ciang atung Pasian hehna lipkhap huai" ahi hi.
MARY LIMA SAKHI TUIHUP(Nimbus):  Babylon mite in a nusian Semiramis lim tungah Kha nusian ahihna etsakna leh  a vangliatna etsak na-in, a lu kiim ah sakhi tuihup a kualsak mah bangun, Roman Catholic te in zong Mary leh Zeisu lim ah tua sakhi tuihup bang na kualsak uh hi. Tua mah bangin Mari pen si taktak lo a, tu-in vantung ah kahto in a om hi cih um uh a, tua Mary kha a kici (Dawi kha gilo)te in "Pa, Tapa leh Kha siangtho in ka tapa Zeisu hong paikik nadingin mite akiging khol dingin hongsawl hi" ci-in leitung mun tuamtuam ah tua kha gilo hong kilaak ta hi.
Hih Mary kilaakna pen Roman Catholic te in Mangmuhna 12 a, "Numei Ni tawh a kizem"  (Rev 12:2) acih pen ahi hi na ci uh hi. 1917 kum in Portugal gam Fatima mun ah, naupang thumte kiangah Mary a kici dawite kha hong kilang  ngei hi. Tua kilaakna mu dingin kumsim in mi awn sawm-le-nga (15 million) bang leh siampi leh pastor 15,000 bang na hawh den uh hi. Hih bang mah in mun tuamtuam ah Mary kilaakna kimu kawikawi ta hi. Roman Catholic te bek thamlo, Protestant makaite in zong na thupi muh mahmah uh a, hibang kilaakna mun khempeuh paisawm ta uh hi. Mary kha kilaakna mun khempeuh ah "Tulai mawhna leh siatna tampi hong pian semsem na in, Sunday siangtho taka na tanh loh man hi" ci hi. Amau bawltawm ahi, Sunday Nimrod a biakna ni pen mi khempeuh atang dingin hong deih ahi hi.
NEK-LE-DAWN : Babylon khuapi lamkhia pa Nimrod pen nek-le-dawn a uk, sahai leh saben hat mahmah hi-in, Babylon suan-leh-khakte zong zu leh sa hai, sa siang le sianglo a khen lote ahi uh hi. Daniel hun lai-in zong Babylon kumpipa Belshazzar in, zu-le-sa ne in pawi lianpi kham a, a mi thupi 1000 te tawh nuamtak in pawi abawl lai in, khut tawng khat in kawm tungah lai na-at ngei hi. Hih Babylon ngeina hoih lo pen Roman Catholic in na lasawn in, Lai Siangtho in sa sianglo acih pen Pontiff Eleutherius (AD 175-189) in "avekin siangta hi" na ci hi.  Peter nangawn in, "A sianglo leh a nin peuhmah ka ne ngei kei hi", (Act 10:14) acih pen thusim lo in avek in asiang tawh sianglo tawh ne ta uh hi. Tua ahih manin, Babylon "Lei a numei kizuak leh kihhuai nu" ahihna pen Roman Catholic in hong dawlto khin ta hi. "Dawite kua suak khinta in, kha gilote omna suak khinta a, a kihhuai, a muhdahhuai vasa namkim in omna in neita uh hi" cih hong tangtung ta hi.  "Ama hukna lenggah zu mite dawnsak a" (Rev 18:2,3)acih mah bangin, Roman Catholic langpan a om Protestant a kici te in zong a nungzui in sa siang leh sianglo zong dei nawn lo in a vekpi in hong ne ta uh hi.
Khai leh, hih lai asim kongit sanggamte aw, hih a tunga kong pholak khiatte in Babylon mawhna pawlkhat bek ahi hi. Hih mawhnate leh a dan thuakna dingte ah ih kihel loh nadingin Van Pasian in, "Keima mite aw, ama mawhna bawlna kihel kha loin, ama thuak gimnate na thuak khakloh nadingun ama kiang panin hong pai khia un.. ama mawhna in vantung dong tung khin a, ama tatsiatnateng Pasian in a ciamteh zo hi" ci-in eite hong sam hi.
Reference: The Thunder of Justice, pp.3-5.
https://becomingchristians.com/2014/12/18/who-was-really-born-on-december-25/

Tuesday, December 12, 2017

Malaysia pai numeite dahhaui

Na sanggam numei leilam tawh na sam hiam?
°°°°°°°°°°°°°

Leilam tawh na sanggam numeite na sam hiam? A lampi uh Kawhthaung(​ေကာ့​ေသာင္​း) lam ahi kha hiam? YGN pan a pusuah uh sawt ta ahiam?
 Ong tun a hun ta hiam?

Kawlgam pan Malaysia zuan a nuai lam tawh ​ေကာ့​ေသာင္​း lam hong zui na sanggam numei a om khak leh na puaisa te uh dong pha un. Ong tun hun hita dingin na up leh amanlang in na puaisa te uh dongcian un.

Lamkal ah puaisa te in, khawlbuk khat ah khualzin mite a khawlsakna mun ah, "Hihtak ah Zomi nungak kikoih hi pai kei un" ci in gen uh a, ki pai lo hi. Numei puansilh te kipho hi cih thu kiza hi.

Tu tung ong paikhawm ong tonkhawm te lakah numei khat zong kihel lo in pasal vive hong ton uh ahih manin lamkal a om puaisa te pen heh leh kilawm phial uh a, hang vatvat hi cih kiza hi.

Malaysia leh ​ေကာ့​ေသာင္​း kikal a om puaisa te pen Yakhine minam te vive ahih manun a patauh mahmah  na thu khualzin pa in gen khia hi.

Deihsakna: Numei te(a diakin nungak) nuailam tawh nong pai uh leh na tonpih pasal khat pepeuh pen na pasal bangin itbawl in kikem sak in. Na pumpi leh na nuntakna pai kei in. Tua in mi ginalo puaisa te khut panin hong dal thei hi.

​ေအာက္​လမ္​း က​ေန မ​ေလး႐ွးကို အသိ ​ေတြ ​ေခၚ ပါသလား။
°°°°°°°°°°°°

မ​ေလး႐ွား ကို လာဖို႔ သင္​့ အမိ်ဳး ထဲ က အမ်ိဳးသမီး မ်ား ကို ​ေအာက္​လမ္​း (​ေကာ့​ေသာင္​း ဖက္​) က​ေန ​ေခၚ ထား ပါက သင္​ နဲ႔ ​ေျပာထား တဲ့ ပြဲစား ကို အျမန္​ဆံုး အဆက္​အသြယ္​ လုပ္​လိုက္​ ပါ။ ​ေရာက္​ လာသင္​့ အခ်ိန္​ ထက္​ ၾကာျမင္​့ ခဲ့ လ်ွင္​ အျမန္​ဆံုး ဆက္​သြယ္​ ၾက ပါ လို႔ သတိ ​ေပး ခ်င္​ ပါ တယ္​။

​ေအာက္​လမ္​း က​ေနလာ​ေနတဲ့ အ​မ်ိဳးသမီး တခိ်ဳ႕ (၂​ေယာက္​ ၃​ေယာက္​) ကို ပြဲစား.​ေတြက ထိန္​းထား ​ေၾကာင္​း ကို ခရီးသည္​ တစ္​ဦးက အဲဒီလို ​ေျပာၾကား လိုက္​ ပါတယ္​။ "ပဲြစား တစ္​​ေယာက္​ က ဟို ဘက္​မွာ ခ်င္​းမ ​ေတြ ႐ွိတယ္​။ အဲ ဒီဘက္​ကို မသြား ၾကပါနဲ႔ တဲ့" လို႔ ​ေျပာ တယ္​ တဲ့။ ခရီးသည္​ထပ္​  ​ေျပာျပတာ က သူ ျပတဲ့ ဘက္​ကို လွမ္​း ၾကည္​့​ေတာ့ ထဘီ ​ေတြ၊ အမ်ိဳး သမီး ဝတ္​ အကၤ်ီ ​ေတြ လွန္​းထား တာ ​ေတြ႔ ရတယ္​ လို႔ လဲ ​ေျပာ ပါ တယ္​။

ဒီ တစ္​ ​ေအာက္​ လမ္​း က​ေန ​အ တူ လိုက္​လာ တဲ့ ခရီးသည္​ ​ေတြ ထဲမွာ မိန္​းက​ေလး တစ္​​ေယာက္​မွ မပါ လာတဲ့ ​အတြက္​ ပြဲစား ​ေတြ က ​ေငါက္​ခနဲ လာၿပီး ဆက္​ဆံတာ လဲ ခံရတယ္​ တဲ့။ ၾကည္​့ ရတာ ​ေတာ့ တစ္​ျခား မိန္​း က​ေလး​ေတြ ​ေရာက္​ မလာ မခ်င္​း​ေတာ့ အခု က်န္​​ေနခဲ့ တဲ့ မိန္​းက​ေလး ​ေတြ လႊတ္​လာ မယ္​လို႔ ​ေတာ့ မထင္​ခဲ့ဘူး လို႔ ထပ္​ ​ေျပာ ပါ ​ေသး တယ္​။

သတိ။
​ေအာက္​လမ္​း က​ေန မ​ေလး႐ွား ဘက္​ ကို လာဖို႔ ဆံုးျဖတ္​ထား.တဲ့ မိန္​းက​ေလး မ်ား ​အ​ေနနဲ႔ ကိုယ္​ နဲ႔ အတူ လိုက္​လာ တဲ့ ​ေယာကၤ်ား​ေလး တစ္​ ​ေယာက္​​ဗယာက္​ ကိုယ္​့ ခင္​ပြန္​း လို ကပ္​ လိုက္​ ပါ။ ဘဝ နဲ႔ ခႏၶာကိုယ္​ ကို​ေတာ့ မပ​ေး လိုက္​ ပါ နဲ႔။ ဒီလို လုပ္​ျခင္​း အား ျဖင္​့ မ​ေကာင္​းၾကံတဲ့ ပြဲစား ​ေတြ လက္​က​ေန လႊတ္​ ႏိုင္​ ​ေခ်႐ွိ ​ေၾကာင္​း အၾကံ ​ေပးပါရ​ေစ။

#လင္​းႏူးပါး
#Len_Nupa


Monday, November 13, 2017

Where to Myanmar political moves

Tulai Kawlgam Gamthu In Koilam Manawh Hiam?
Bob Tuangpi

      Abeisa 2015 gambup kiteelpi pan hong kah kumpi thak NLD in gambup uknaza hong neih zawh kum (2) bang hong cing ding hita hi. Hih hunsung ah amasa kum (5) gamukza sem Thein Sein makaih USDP kumpi maban bang teng gamsung ah kikhelna (Political change), gamsung kilemna (Peace process/Union Accord), gamsung mite nuntak khuasak zonna (Socio-economic & Job creation leh leitung gamdangte tawh kizopna (Foreign policy/International Relation) ah bang dinmun ciang tungta hiam cih etna tomkim kong kum nuam hi.
   
Gamvai Kikhelna (Political Change)
   
      Abeisa 2010-2015 hunsungin gamvai kikhelna nasiatak kinei-in leitung bup in lamdang sakna mit tawh hong en uh aa khutbetna tawh hong muakciat uhhi. Nisuahna gamlaite khanlawhna (Arab spring) khit ah amasa pawlin hong kiciamteh-in Kawlgam khuakhalhuih (Myanmar spring) ci'n ki minthang vangvang hi. Tua zah khop mah in gamsung ah imit mahmah imuh theih khantohna leh kikhelna tampi hong piang hi. Tun ahih leh gambup mipi in ilamet mahmah NLD kumpi hunsungin mittang kimu thei pah kikhelna tatak leh thuguilet siksan kician tamnai mello hi. Tua kawmkal ah gamsung buaina tuamtuamte in vuknelh hi. Ahang in 2008 gambup thukhunpi zui mah tawh kikalsuanlai ahih manin, gambup thukhunpi in thuneihna pen teelcing kumpi tungah thuneihna avekin aplo hi. Adiakin galkap leh kumpi kikal ah thuneihna kitukalh gige (power stuggle) zel hi. Bang hang hiam cih leh 2008 thukhunpi galkapte' tungah tuamdang thuneihna (constitutional veto power) apiak hang zong hi. Akhawk mahmah khat ah gambup ah thuneihna sang pen alen ding teelcing kumpi ding kimlai National defence and security council (NDSC) kuitung thuneihna nei dihzen hi.
 
       Ahizongin, NLD kumpi 2008 thukhunpi nuai ah aseptheih leh kheltheih thukhun bawlna ah (poicy & law making) om napi'n tua thukhunpi'n apiak hihtheihna (constitutional power) hunlap leh manpha takin zanghzo nailo hi. NLD kumpi in 2015 gambup kiteel in akitangkona (slogan & campaign promise) ahidiak ahi 2008 thukhunpi puah/gelhthak ding vai, gambup kilemkikna vai (peace process and national reconciliation) leh gambup ah thukhun kizelhna (rule of law) cihte lawhcinna cih thadah aleh amakin kilumlettuak hi.

       Ahizongin, gambup ah tanu sem makaite (union cabinet ministers) leh thukhun bawlte (law makers) te nasepsiamna tawh tampi kisai veve ding hi. Asuuk mahmah khat ah NLD kumpi kalsuanzia pen mipi in ilametna sang mahmah (high expectations) kawmkal ah thuguilet siksan kicianzui-in kivaipuakna sangin mimalkhat bulphuh kimakaihna (populism without program) hang hipi pen hi ci'n kiciamteh tek hi.

       Athupitna khat ah NLD kumpi hun ciangin golhguk neekna langpanna (anti-corruption) ah bel amasa kumpite sangin thangah huai zaw tham hi.

 Gambup Kilemna Maban ( Peace process/Union accord)

      Kawlgam suahtakna ngah khit azingciang pan tualgal kipan tuni dong vengzo nailo hi. Ahunhun aa kumpite in kilemna atungtham tawh hamciamsam uh hinapi'n tuni ciang lawhcinna omnailo hi. Tua bang kawmkal ah 2010-2015 kikal USDP Thein Sein in hamciam aa gambup mualmi thautawi tuamtuamte tawh kilem nang ahanciamna sungah pawl (8-NCA signatories) tawh thukimna abeisa 2015 beikuanin gambup kilemna khawmpi (Union peace conference) neihpihzo hi. Mualmi thautawi pawl (20) val lak ah pawl (8) zolzo cih ding hi. Tua maban tun ah NLD kumpi in (NCA roadmap) zui-in 21st Century Panglong cih minvawh beh aa maban zomto hi.

     Tua 21st Century Panglong khawmpi tuciang (2) vei bang kibawl khin himah leh mualmi thautawi athupi diak teng kihelkimnailo uhhi. Mualmi thautawi zong khenpi (3) in tuni ciang'n hong kikhen uh hi. Nationwide Ceasefire Agreement athukim pawl (NCA signed-8), United Nationalities Federal Council (UNFC) leh Northern Alliance (Federal political negotiation and consultative committee-NA/FPNCC pawl-7) cih bangin hong kikhenzakta uhhi. Tua ahih manin, mualmi thautawite pen kumpi leh galkap tawh gamvai kitawitehna/kideekna (political bargaining power) kiamtuam mahmah mawk hi.

     Kumpi leh galkap in bel tua mah thei-in mualmi makaite leh thautawite satkhap ding  bek mah tup-ngim aa nei gige ahih mah bangin tuni ciang thuging nunung abat leh a (3) veina 21st Century Panglong khawmpi lapin UNFC pawl in akalh uh point (9) thukim pianpianta uh cih akizak ban ah FPNCC pawl (7) ten kumpi akalhna uh ahi pawl (1) ciat tawh kituam holo dingin pawlpi bup min tawh kikum ding acih uh pen nial teta uh hi cih Mr. Sun Guoxiang (Special Envoy to Asian Affairs of Chinese Foreign Department) in azaksakna thu FPNCC in pulaak hi. Tua vai asawtlo-in FPNCC tengin khawmpi nei ding uh cih thuging nunung pen ahihi.

Gammite Nuntakzonna (Socio-economic/Job Opportunity)

     NLD kumpi hong kah khit zawh tuni ciang dong gamsung taangpi taangta (working class) ta'ding nuntakzonna ah noptuam luatna omnailo hi. NLD kumpi kitangkona ahi mipi nautangte'ading nasepthak vaihawmsakna (job creation), vanman khiap ding leh gamdangsum man khiat ding cihte asepzawh uh omnailo hi. Ahang in bel abeisa galkap kumpi leh amau'naihuai teng in gamsung hauhna teng lencip (monopolized) uh aa, leitang man leh innmante ban ah meituiman, gamdangsum khekna (currency exchange rate) khempeuh humcip uh hi.

    Tua ban ah gamsung ah akisam bulpite (infrastructure), gamdang sumbawlte munpiakna (foreign direct investment) hong luut nang akisam meitha (electricity) leh kumpi in mawhpuak lakna om thukhun gina omlohna hangin tuciang agentham bangmah sumlei sumzuakna leh gammite nuntak khuasak khantohna omnailo kici thei hi. Tua ban ah NLD kumpi policy kician aneihlohna ziak leh abeisa thuneite in kumpi neihsa vante (government-owned enterprises) teng mipi tungah apkikna (privatization) nei acihcih uh hangin amau naihuai teng khutsung mah tung veve hi. Tua a uk ding leh akem ding thukhun gina NLD in bawlnailo hi.

Gamdang Kizopna (Foreign policy/International relations)

     Aung San Suu Kyi makaih NLD kumpi 2015 kiteelpi khit ciangin gamsung leh gampua pan lametna leh thukimpihna amunmun aciangcianah kinei tek hi. Ahizongin gamsung ah abeisa kum (60) val pan zung akhasa buaina tuamtuamte leh adiakin Rakhine State ah minam leh biakna kibanglo minam (2) kikal buaina hangin damdamin NLD kumpi hong minsia tetek hi. Kawlgam Democracy ading mapan hunhaksat mahmah lai-in gampua tha (international support) hang leh Aung San Suu Kyi tung gamdangte' panpihna (international image) tawsawnna tampi kihel hi.

     2016 NLD leh makai Aung San Suu Kyi in gamukza hong sep ciangin gam makai lutangpi (President) hita kei leh leitung in lungdampih mahmah ciatin leitung gamliante (Gtna:China,Russia,USA,India, Europe) gamliante ah Aung San Suu Kyi kisam ziahziah in gam makai khat bangin (head of State/government) na vaimuak ziahziah-in hong pawlzot mahmah uhhi. Tun ahih leh tua teng alum alet hong suakkik hi. Abulpi in Rakhine state buaina ei' gamsung buaina bek hinawnlo-in minam khat beimang nang ngongtatna (ethnic cleaning), minam zunglotna (genocide), mihingte'tung khutkhialhna (crime against humanity) cih mawhpaihna hang ahhi. Mawhneilo numei naupang tungah ngongtatna hang hipi pen hi. Tua bek thamlo, nung diak 8.11.2017 hunin United Nations Security Council Presidential Statement hangin gampua huzaap khauh tetek hi. Tua thu pen tuani akipan ni (30) khit teh UNSC ah UN Secretary General in gencianna neikik lai ding hi. Aphadawn ah Anan Commission Report bangin NLD in Rakhine vai ka sem ding uh acihna hangin phatuam hi.

       Tua ahih manin, Aung San Suu Kyi pen gampua panpihna kia mahmah (international image) ahih teh gamsung panpihna kialai leh apaipai hita mai hi. Tua hi a, ameetmeet leh kimawlsiam bel galkapte kici thei hi. Tua ziakin leitung bup ah Kawlgam kumpi mindai-in abeisa galkap uliante'tungah guhgawina/khaktanna (sanction) koihkik ding cih dong hong tungkikta hi.

Thu Khinkhaina
      Hih atung kong luikhiat thuteng siksan leh apiangthei thute buptuah hile hang, gamsung daihna aom nadingin 1947 kum Panglong thukimna leh kamciamte kumpi in atangtunsak kul ding aa,  tua ding lah tuciang akhekhap uh i etteh mualmite'deih kibel pawlna tatak (Decentralized federalism) manawh hetlo hi. Tua sangsikin NCA roadmap zui-in gambup phualpi thuneihna khauhzaw (Centralized Federalism) NLD kumpi in amanawh lamtak nung abeisa a (2) veina 21st Century Panglong khawmpi thukkimna (37 points Union Accord) enleng kimu thei hi.
 
        Nung Oct30-31,2017 UPDJC meeting ah khensatna kician omzolo ban ah Aung San Suu Kyi kamtehna abat leh 2018 sung gambup thukimna (Union Accord) zawh siang ding ageelna leh 2019 sungin 2008 thukhunpi puahna ding vai Pyitaungsu Hluttaw (Union Assembly) ah kipsak zawh nang hanciam ding cih agente i et tak ciangin mualmite in bangbang gen taleh amau'deihna khat tun nang vaihawm (push) sawm lel mawk uh ahih manin, galkapte leh NLD kitheih neihna (give and take) hong nei lel ding uh aa atungtham-in 2008 thukhun hong puah ding uh cih kiteel mahmah ta hi.

    Tua ahih manin, Zomi te leh sanggam mualmite in ideihdeih ingetnget ei-le-ki zingvaihawmna (self-determination/domestic sovereign power) nithak hong suak ding cih pen huihlak innlamna (idealism) bek hilo hong taksuah tatak nang (reality) atawp dong khut kilenin mainawt suak ding kiginphatkholh hun hoih pen ahihi.

Thuluikhia : Bob Tuangpi

https://m.facebook.com/groups/711056785633966?view=permalink&id=1715752641831037

Sunday, April 30, 2017

Web Guide for Myanmar Users

နည္းပညာ website မ်ား မ်ားစြာရွိတဲ့အထဲကမွ အမွန္တကယ္ အသုံးဝင္တဲ့ Myanmar Website တစ္ခ်ဳိ႕ကုိ စုစည္းေဖာ္ျပလုိက္ပါတယ္။
Mystery (မသိျခင္းမ်ား) Zillion (ေျမာက္မ်ားစြာ) ဆုိတဲ့အတုိင္း မသိတာမွန္သမွ် အကုန္ေမးလို႔ရတယ္၊ အဲဒီဆုိက္မွာလဲ သူမ်ားေတြ ေမးထားၾကတာ တစ္ကယ့္ Zillion ပါပဲ၊ တစ္ခုေတာ့ရွိတယ္ သူမ်ားဖုိရမ္ဝင္ေတာ့မယ္ဆုိ သူ႔စည္းကမ္းေတာ့ အရင္ဖတ္။ သူလည္း update ေတာ့ သိပ္မျဖစ္ေပမယ့္ သူမ်ားေမးထားတာေတြနဲ႔တင္ ခင္ဗ်ားေလ့လာလုိ႔ မကုန္ဘူး။
ဒီဆုိက္ကေတာ့ အခု ခင္ဗ်ားဝင္ဖတ္ေနတဲ့ website ပါပဲ၊ အခ်ိန္ရရင္ ရသလို သင္ခန္းစာေတြကုိ တင္ေပးထားတာ၊ အခုဆုိရင္ Web Design Tutorials ေတြေရာ၊ Web Development Tutorials ေရာ SEO Tutorials ေတြေရာ မ်ားစြာ ရွိေနပါၿပီ၊ ေနာက္ပုိင္းမွာ အခ်ိန္ေတြရဦးမယ္ဆုိရင္ Graphics Design Tutorials ေတြေကာ တင္ေပးသြားဖုိ႔ ရွိပါတယ္။
3. Myanmar Web Development (website မရွိေတာ့ပါ)
Myanmar Web Development ဆုိတဲ့အတုိင္း web development ေတြကုိ အျမဲတမ္း ေရးသားေပးေနတဲ့ website တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္၊ အခုေပးလိုက္တဲ့ဆုိက္ေတြထဲမွာ update အျဖစ္ဆုံး website တစ္ခုပါ။
Tutorials ဆုိတာကေတာ့ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကုိ ကုိယ္တုိင္ ျပန္ေလ့လာႏုိင္ဖို႔အတြက္ ရွင္းျပျခင္းလို႔ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီဆုိက္မွာေတာ့ ခင္ဗ်ားကုိ ကုိယ္တုိင္ ျပန္လုပ္ရမယ့္ လက္ခ်ာေတြကို အဆင့္ေတြ အဆင့္ေတြနဲ႔ ရွင္းျပထားပါတယ္။ လုပ္ရင္ လုပ္သေလာက္ ခင္ဗ်ားအတြက္ အက်ဳိးရွိပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္ကေတာ့ ဒီဆုိက္က အုန္းအုန္းႂကြက္ႂကြက္ ရွိတဲ့ ဆုိက္ပါ။ ခုေနာက္ပုိင္းေတာ့ ဆုိက္ပုိင္ရွင္က သိပ္မအားေတာ့လို႔ထင္တယ္၊ သိပ္ၿပီးေတာ့ ထပ္မတင္ျဖစ္ေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ခင္ဗ်ားေလ့လာမယ္ဆုိရင္ေတာင္ အရင္က တင္ထားတဲ့ tutorial အေဟာင္းေတြကုိေတာင္ မနည္းကုန္ေအာင္ေလ့လာရမွာမုိ႔လို႔ ခင္ဗ်ားအတြက္ အက်ဳိးရွိပါတယ္။
5. Myanmar IT Pro (website မရွိေတာ့ပါ)
ဒီဆုိက္နာမည္ကေတာ့ Myanmar IT Professional ပါ၊ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ IT ေလာကသားေတြ စုေပါင္းအသုံးၾကတဲ့ social network ေပါ့၊ ဒါေၾကာင့္ ဒီ ဝဘ္ဆုိက္မွာ member ဝင္ထားျခင္းအားျဖင့္ တစ္ကယ့္လုပ္ငန္းခြင္ဝင္ေနၾကတဲ့ အုိင္တီသမားေတြ ဘာအခက္အခဲေတြ ေတြ႕ေနၾကလဲ၊ ဘယ္လုိေတြ ေျဖရွင္းၾကလဲ၊ လဲ လဲ လဲ .. (အဲ ေဆာရီး..) အဲဒါေတြ သိႏုိင္တဲ့အျပင္၊ ျမန္မာက အုိင္တီသမား အားလုံးကုိ ခ်ည္တုပ္ၿပီး တစ္ေနရာတည္း စုထားတဲ့အတြက္ ခင္ဗ်ားအတြက္ အမ်ားႀကီး အက်ဳိးရွိႏုိင္ပါတယ္။ အဲ … တစ္ခုေတာ့ ရွိတယ္ အဲ့ဆုိက္မွာ မန္ဘာမဝင္ခင္ ဆုိက္ရဲ႕ စည္းကမ္းေလးေတြကုိေတာ့ ေသခ်ာဖတ္ေပါ့၊ မဟုတ္ရင္ လူႀကီးေတြဆုိေတာ့ ခင္ဗ်ားကုိ ဝုိင္းဆူၾကလိမ့္မယ္ .. 🙂 

Sunday, April 23, 2017

ZBC Mangpha by Paul Thangpi

ZBC Mangpha!

ZBC Mangpha by Paul Thangpi

I theihsa mah bangin tulaitak March 21 – 24, 2013 sung Carson Baptist Church (Khalkha pawlpi), Satawm Veng (Kalay Station lamkawi gei), Kalaymyo ah a (21) veina ZBC Triennial meeting om in ZBC pan CBC ah kikhel khinta hi.


ZBC hong pianna thu atom in

Khamtung ah Christian hong tam semsem in Association (3): TBA (Tedim Baptist Association), FBA (Falam Baptist Association) leh HBA (Hakha Baptist Associaiton) hong omta hi. Hih Associaton 3 te Convention khat a din theih nang Constitution Drafting Committee Falam Baptist Church ah October Kalnunung leh November Kalmasa 1952 sung thu kikupna om hi.

Convention min ding kikupna ah Rev. Hau Go in “I min dingin Tedim, Thahdo lemten Zo kici in, Falam lamten Laizo kici in, Lusei ten Mizo, Hakha ten Zotung, Zophei, Zokhua, Ganggaw lamten Zo acih uhciang Yaw, Mindat ten Jo ahk Cho, Paletwa ten Khomi kici ihihmanin Zomi hileh i tangmin (original name) lah hi in khamtungmi bup huamkim pen ding hi”, ci-in thusung hi. Rev. Sang Ling, Hakha sungpan a upa pen hong dingin “Tu a Saya Hau Go gen manhi ka neu lai in Yotlang pan i piang hi ci-in hong kigen hi. Zo pen i tangmin hi. Lai pen i minam min hilo hi” ci-in gen hi. Hih thu agen khit ciangin a gal-a atu Rev. Sang Fen, amau Khalkha lam-a upa pen nihna pa khut van phei in, “Bangci nasa a, Saya?” ci-in dong hi. Rev. Sang Fen dingto in “Kei thukim ing, Zo pen i minam min hi, kei zong Zo-khua a pastor sem hi ing” ci-in gen hi.

Hibangin Sia upa pen tegel in athukim khit uhciangin Khalkha lam tengin Rev. Hau Go thusun thukim pih in Zomi Baptist Convention min zat dingin teel in March 5 – 7, 1953 sung Saikah khua, Thantlang Myone Mipi khawmpi (general meeting) ah Convention min kipsak hi.


Kua ten ZBC Kipsak

March 5 – 7, 1953 Saikah khua, Thantlang Myone a General meeting ah mipi 3,000 kah hi.  Saikah khua pen Tedim pan ni 7 – 9 pai na ahihmanin ei TBA (Tedim lam) pan mi (10) zong phalo ci hi.  Falam lam pan mi (200) kiim pai hi. Adang mi 3,000 sung pan 2790 te Khalkha leh Thantlang pan ahi uhhi. Tua ahihmanin ZBC piankhiatna akipsak Khalkha te 90% ahi uhhi.


Kua ten CBC ah hong Khelsak

Tutung ZBC a (21) veina Triennial meeting ah mipi (500) kiim kah hi. Tu laitak ZBC sung ah Association (28) om hi. Tua sung ah ei Zomi lam association (5): KVBA (Kalaymyo sung), TAB (Mualbem, Thaangkai lam), ZBA (Zo or Zou lam), SRBA (Sihzang lam) leh KBA (Kuki, Thahdo) kihel lai hi. ZBC pan CBC akikhel nang Vote piak ding ciangin KVBA delegate teng pai khia uhhi. KVBA pen ZBC sungah association lian pen pawl hi-a sumpi zong tam in delegate mi zong a tampen akah zel ahihi. Tua ahihmanin Vote pia ding delegate mipi (500) lak ah ei Zomi akici thei ding mi atampen leh (40) kaan hilo ding hi. Tua ahihmanin ZBC pan CBC hong khelsak amau 90% ahi uhhi.

Ngaihsut huai thu

Khamtung bup tuiphum teng kipawlna min ding Zomi Baptist Convention (ZBC) akipsak amau mah hi in  Chin Baptist Convention (CBC) ah akhel amau teng mah ahihi. Zomi kizat nangin ei Zomite in politic peuh sem a zuau thu leh zawhthawh thu tawh Zomi min akizang hilo hi. Ahizongin Zomi pan Chin kikhel nangin amau bang sem uh hiam? Hih thu tu phingphing a kipan hilo hi.  Tu ma kum 20 lai Dr. Chum Awi in ZBC General Secretary asep lai pek pan politics hoihlo, zuau leh zawhthawh thu tawh na asep uh tu in a zo pan ahihi.

Ei Zomite amau bang liangin Biakna sungah Politic sualpoi kisem lo hi. 1995 kum a Zomite ZBC pan i taikhiat zong hih Politics te hang ahihi. Zomi pan Chin kikhel nangin tu-ma khang khat hun pek pan nap tawlh liang-a akikup, Politics siava nono sem-a Zomite langpan theih zah-a hong langpang den, nawlkhin theih zah a hong nawl khin,  i deih peuhpeuh hong nial-in i sawm peuhpeuh hong khaktan den uh ahihi. Pawlpi tampi kitawng kilai sak-in si le nai hong suah-a, minnam bup hong khasia sak in Pasian sathau nilh sa ZBC pan CBC ah hong khelsak uh ahihi. Nuam a sa ding uhhiam?... Pasian in thei ta hen!

ZBC aw na khasia na lungngai kei in ko khangthak Zosuan tuailaite in ma hong zomto zel ding hi ung. Ni khat niciangin Sun Ni bangin na tangkik ding hi. Hai bang hong ngak lai in. ZBC Mangpha!

Lungsim tawh kituaklo i om khak leh kitelsiam ni maw.
Paul Thangpi (Pau Pian Thang)
Offenbach, Germany

Sunday, March 19, 2017

ZNC propagates in 1990 Election

Zomi National Congress
Zomi National Congress party (ZNC) is one of the political parties registered to military government of Myanmar in 1988, under the multi-party election law. The name Zomi wastaken to denote our true identity as we call ourselves “Zomi”. “Zomi” known as Chin in Myanmar, is one of the ethnic groups who signed Panglong Agreement in 1947 to join Union of Burma.

The party headquarters was located at Tiddim, Chin State. Zomi people from Tiddim,Tonzang, Kalemyo and Tamu township joined the party to be their national party and it was the strongest ever among its people. The party has been able to educate the people about democracy and human rights during the campaign for election.

The main objectives of the party are :-
 To proclaim our national identity, “Zomi”,-
 To establish democratic government and federal union of Myanmar,-
 To implement free market economy in Myanmar,-
 To respect the Panglong Agreement and its democratic rights.
The party was given a chance to campaign on national television in Myanmar in which the President proudly delivered a campaign massage to the public. 

ZNC was one of the founding member parties of the United Nationalities League for Democracy (UNLD) which comprised of all the ethnic nationality parties in Myanmar. From Chin state, along with Zomi National Congress, Chin National League for Democracy, Mroor Khami National Solidarity Organization and Mara People's Party are working together under the umbrella of UNLD. ZNC played a leading role when UNLD and National League for Democracy (NLD) formed alliance to formulate the policies for the future of Myanmar.

During the multi-party general elections in May, 1990, ZNC contended in four constituencies: Tiddim-I, Tiddim-II, Tonzang and Kalemyo-II, and won at two constituencies. The President,Pu Chin Sian Thang, and the General Secretary, Pu Thang Lian Pau were elected from Tiddim-II and Tonzang respectively. In Chin state, the member parties of UNLD won eight of thirteen seats, four seats by NLD, and one by National Unity Party (NUP).

In March 1992, the military government abolished ZNC and banned from its political movement. From then on, military intelligence tightened its grip on its movement, followed by detentions and interrogations of its leaders.

In 1993, military government of Myanmar convened the so-called National Convention which had never come to a conclusion and which had never passed a single resolution.Government hand-picked some representatives and leaders of Shan National League for Democracy (SNLD) and NLD were invited to attend the National Convention, but only to walk out later. An elected member from UNLD was the only representative among ethnic political parties besides SNLD.

Although the military government did not recognize the result of the national elections, ZNC,along with UNLD members continued the movement for democracy and human rights. SinceZNC was not allowed to attend the National Convention, ZNC submitted some basic principles for the constitution of future Myanmar through UNLD that drafted a proposed constitution.

The basic principles of the Constitution proposed by ZNC are:-
 A Federal Democracy system,-
 Limited power to the Federal and residue power to the State,-
 Two Chambers of Parliament, and-
 Equal membership of representative from ethnic nationalities to Upper Chamber of Parliament.

In 1996, ZNC and three other ethnic parties, SNLD, Mon National Democratic Front(MNDF) and Arakan League for Democracy (ALD) joined together and asked NLD to take initiative for national reconciliation. In 1997, ZNC, SNLD, MNDF, ALD and NLD agreed to work together for democracy and future of Myanmar. Series of discussion were made onrebuilding the nation, formulating the constitution of future Myanmar and the role of ethnic nationalities in the Union. ZNC discussed especially on the role of ethnic nationalities in building the nation during the Panglong Conference and in the rebuilding of the nation in the future. The NLD party and Daw Aung San Suu Kyi were convinced that without ethnic nationalities, the rebuilding of a democratic nation will be impossible. All the participating parties understood the importance of a dialogue and cooperation between the NLD and ethnic parties. It was cleared that the political solution for national reconciliation has to have tripartite dialogue among NLD, the military government, and ethnic nationalities.

In 1998, leaders of ZNC, SNLD, MNDF and ALD jointly submitted a petition to the ruling military government. The petition mainly focused on national reconciliation and asked:-
 To recognize the result of 1990 multi-party general elections,-
To start a tripartite dialogue among the military government, NLD and ethnic nationalities,-
To convene the people’s parliament as soon as possible, and-
To respect freedom of the press, political freedom and human rights.

The petition was simply ignored by the military government and rather the leaders wereinterrogated and detained without any legal charges.

The cooperation and mutual understanding between ZNC, SNLD, MNDF, ALD and NLD gained political strength to stand firm for democracy. In the end of 1998, Committee Representing the People’s Parliament (CRPP) was formed by representatives of above-mentioned NLD, ZNC, SNLD, MNDF and ALD. The military government immediately took action by detaining members of the CRPP. CRPP became the target of military intelligence even though it was internationally recognized by foreign governments and institutions. Leaders of ZNC have been actively involved in the movement of CRPP which later increasedits members.

Later on, ZNC was one of the main sponsors to form United Nationalities Alliance (UNA)comprising of all the ethnic nationality parties which contended in 1990 general elections. UNA has become a political platform for all the ethnic nationalities to stage their rights and demand together.