Skip to main content

Zomite' Doding Gaal Nam 4

Zomite' Doding Gaal Nam 4.


Zomite-in khalam gaal hitaleh minam gaal hitaleh kiuknalam gaal hitaleh sahkhualam gaal (spiritual foe, national foe, political foe, social foe) hih gaal 4-te kinei-a, khatbeek I-zawh om naailo thamlo-in I-do vet naailoh tamzaw-hi cih kei mimal muhlehsaanna ahihi.


Amasa-in minam khat hihna-tawh doding gaal, mimal hihna-tawh doding gaal, Khazihmi hihna-tawh doding gaal, innkuan hihna-tawh khua-khat hihna-tawh cih-a kipan gaal tuamtuam om-a, tuate I-theihloh man-in tampi kitukalhna-in Zomite hong nuakaai sak-in, hong tuantual sak-hi.


Gentehna-in, mimal gaaldona-ah akizanghthei mimal kinopmawhna-pen pawlpi-pih khuapih, party or organisation-pih hihna gaal akisak khaakden man-in mimal ki-elna tepawl tua kipawlna or khua huam-ah hongki tonpih lengleng ciang-in apiang ding-a kilawmlo leh akisam vetlo thusia-in hong toknawi den-hi.


Tua ahihman-in Zomite-in doding akisam leh akuul gaalte adeidei, adaldal-a theih masakding leh gaalte' munlehmual zil-a do siamding kisin talehang kiziakaai naailo-hi. Kipuahphatna-ah ziakaailua leh lap nawnlo cihbang om ngeilo-a, I-kipuah hunhun-in agah aki-at pahding ahihi.


Minam Gaal:


Minam akigen ciang-in "minam" hi-a, innkuan, beh, khua leh kual/kuam, awsuah kidang paulehhaan khatbek ahuam hilo ahihlam phawkthak kisam-hi. Zomi ngialbang-pen sisan gui-tawh akizom diudeute kihi-a, National level-a I-promote-nop, I-tawisaannop minam-pen tribe (behguipi khat) zah-a akinaai, akimat akizomte hisawnsawn I-hih man-in gaalte theician lehang buai nading peuhmah omlo-in innkuan vaaihawm-a akivaaihawmthei ahihi.


Bangzah-in kimat I-hiam cihleh Gualnam akici beh-pen awsuah kidang Dim, Saaizaang, Siyang, Teizaang, Paite sung-ah om-a, Samte akici beh-zong Siyang, Losau leh Zo sung-ah om-in, Guite-zong Paite-a kipan awsuah kidang tuamtuam thamlo-in Zomi ahihlam akithei nawnlo Falam lak-ahzong adiil-in om-a, Falam or Laizo kisa khinliang uhhi (Hih-pen sisan khat hinapi hang-in geographical distinction ziak-a akikheel awsuah leh ngeina pomna ahihi).


Hih Zomi I-cihcih minam-in adoding (minam khat hihna-tawh doding) gaalpen ei unau sung-a awsuah kidanna-peuh, akhua akuam kidanna-peuh, party vaai-peuh kisa khaden-a, naakpi-in kikhial-hi. Hih minam' doding gaal-pen "Minam Lian Khat" I-hihna hong vuknelhnuam thuneite hi-a, thauvuui thautang-tawh do sese lohsa-a pilna leh thukhun omsate-tawh doding ahihi. Minam' doding-pen kipawk khalo-in eisung kidanna kiaukiaute-peuh naakpi-in I-kidodo uh-a, tawtawng-a aki-om laai-a Tualgaal tanzil-ah kidiah kiik ding-in alawp mahmahbang omleh kilawm tazen hihang.


Minam khat hihna-tawh I-doding gaal-pen kihai thutuah ciang zong-tawh kikaaptuuk zolo ding-a, leitung buppi huam-a akikhung diimdiam thukhunpite leh thukhaam tuamtuamte, socialisation leh civilisation concept akici tualsung sahkhua khangkhaanna thuguipite naakpi-a sinna leh zatna bek-tawh aki kaaptuuk zo bekding ahihi. Gam khat saatsawm ngial lehang International level I-cih kangkang siamsinna gaalvan khauhpente hi-a, tuate nei naailo I-hih man-in tua gaalvante kitawmtawm talehang minam' maailam hizaw dinghi. Hih gaalvante I-neih mateng political party-peuh, awsuah kidanna-peuh cianglel-tawh akibuaibuai mahding ahihi. Gaalvan kaihkhop kipan ta-ni!


Khalam Gaal:


St. Paul-in Ephesian te' kiang-ah, "Eite' dogaal-in taksalam hilo khalam-hi" acih mahbang-in biakna lamsang pawlpi khempeuh-in adoding gaal atheih kuul-hi. Zomi pawlpi tuamtuamte-in agaal-uh thei kisa napi-in dolo uh-a, dolohding pawlpi dangte-peuh dodo lel, khalam gaaldona peuhmah kigen nawnlo, tuahphatna-peuh pulpit-ah suutsuut, mang-peuh suutsuut, meeltheih sungkuante khatpeuh mawk phatphat, amauleh-amau kiphatphat cihciang-tawh kalsuan-uh ahihman-in adoding-uh "pumpi deihna nialna" mangngilh uhhi. 


I' doding gaal I-mangngilh nungsang cikteh gualzo ngeiding I-hihiam! Khalam gaaldo ding kimlaai, taksa lamsang mawk dodo-in, minam lak khawng-ah mun-peuh tutphah-peuh va-iiplah tautau cihbang-in alehlam-ah akipaipai man-in Zomite' Khalam Gaaldona-pen kipawlnazil kizotna (organisational campaign)-peuh suaklel mawk-hi. Tua ahihman-in tua pawlpi-in adang pawlpi-tawh gii kikhung sitset-in, atoii mahmah political party kalsuan bang-in kalsuan kimphial-hi. Hihte' ziak-in Pasian' Maaipha kingah lo-a, khalam leh taksalam anihtuak-in kiamsukna kilawh-hi.


Tua ahihman-in biakna pawlpi ahihleh adoding gaal thei tahen. Ephesian 6:12 sung simkiik henla, Khalam Gaal, Pasian' Gaallum (armor of God: Ephesian 6:12 - 17) phawkthak henla zangh tahen. Tua hileh dogaal palbang kinangzo bekding-a, minam buppi-in thupha kisaanlawh zawding-hi. Pawlpi' doding-pen pawlpi dangte hilo-in Dawimaangpa hi-a, Dawimaangpa' gui-pen duhhopna, huaihamna, angsungtheihna, kiphatsakna, kiliatsakna, mi simmawhna, sumduhna, mindeihna, kikheemna, zuaugenna, meigong tagahte neumuhna leh simmawhna, tutna saangpen-a tutnopna, khutlam etna leh phuisamna, cbt ahihi. Hihte do lopi-in "Khalam Gaal" kizo ngeilo dinghi.


Kiuknalam Gaal:


Kiuknalam Gaal-pen Zomi hong-uk, hong thuneihkhum kiukna ahoihpen ding-a phuutna ahihi. Atom-in, democracy kiukna-tawh hong ki-uk theih nading, minam khat hihna-tawh self-determinition akici eile-ei kivaaipuakna, I' gam leitang tung-ah eima' thuneihna cihte hong-uk gamukte (government)  tung pan-in ngetkhiatna cihte kiuknalam gaal I-do dingte ahihi. Tua ahihman-in kiukna zil-a Minister kituhna, Member of Parliament kituhnate-in hih gaaldona-a pansan (thaukaap ciang-a muiituum I-khaak nading tutna, khuuk ngakna, thaulawng aliinglo ding-a bih zonna) kituhna ahihi.


Zomi sung-ah MP leh Minister kituhnate tua minam gaaldo nading-a pansan laakna ahi kimlaai tualam-ah pai meello-in khua, khawk, beh, pawlpi cihciang huam-a kidona-peuh hong-om litlit zawsop-a, tua kiuknalam gaaldo nading-a pansan laakna-pen khua khatle-khat, pawlpi khatle-khat, beh, awsuah cih nengneng kaap nading-peuh hongsuak thei-hi. 


Tua hi-a, kiukna lam-a pansan kituhna-ah akihel party makaai khempeuh-in amau' kaapding gaal theibek hilo-a akaap keileh minam sung-a buaina ciangbek-mah lawh leldinghi. 1947 kum-a kipan Zomi sung-ah kiukna lamsang gaal ado minam minsel-in omlo-a, a-om theih nading inzong Kawl Gamukte-in amaan kiteelna tungtawn-a pansante munpia lo-in, minam-in tuantual lawh-hi. Tu-in ahihleh Gamukte-in NLD' khut-ah kiukna apiak takpileh Zomite-zong kiukna gaaldona lam-ah pansan neihsunsun-tawh kikaap theiding lametna om-hi. 


Sahkhualam Gaal:


"Sahkhualam" cih kammal-pen  T. Zokhai (2009) "Sahkhuasiamzil (Sociology)" pan-a akipulaak kammal-thak ahihi. Sahkhua cihciang-in nisim nuntaakna, kalsuanna, innkuan, lawmlehgual, veenglehpaam-tawh kizopzia, tualsung leh tualleenphung (community and society) khuasakzia cihte ahuampi-a genna ahihi. Sahkhualam Gaal-pen: thuhoihte ahoih-a muhtheihna, asiate asia-a muhtheihna, thumaan lunggulhna, khatle-khat (ki-it taktak takeileh) kikhualna, kithuzaaktuahna, kizopna cihte asiasak ki-elna, kigaalneihna, taanglaaithu ziak-a ki-gaalbawlna, kilangbawlna, midang khat' sila suahna, mi khawituamna, khawituam mi suahna, amaan akhial khentel lo-a akimuam bangbang sihpih ngamna, gamtatluheek akilawm awlmawhlohna cihte ahihi.


Sahkhualam doding gaal-pen atanzil hongsaang simsim-a, Zomi sung-ah kimeeltheih naai khollo-hi, banghanghiam cihleh Sahkhuasiamzil lam-ah siamsinmi khutme-zahzong kipha naailo-a, apaizia, ahualpi luanzia kithei naailo-hi. Nuntaak khuasakna, nisim nuntaakna, veenglehpaam-tawh kizopna apiicing zawding, akhauh zawding, akinaai zawding, amuiibunh zawding cihte-a kipan khatle-khat kizopna khangkhaanna ahihi. Inntungte' omzia theihpih, akhasiatna veipih, alungdamna nuampih thei-a, innnuaipa' veinate-zong theihpih, awlmawhpihna cihte abulpi ahihi. Inntungpa innnuaipa cih nungsang innkuan khat sung-ah zii leh pasal, nulehpate leh tate' kaalthu-in sahkhuasiamzil bulpi ahihi. 


Hih innkuan kizopna acidam loh-in veenglehpaam-tawh kizopna cidam theilo-a, veenglehpaam-tawh kizopna acidam loh-in, pawlpi leh kipawlna kizopna cidam cihbang om ngeilo-hi. Tua ahihman-in kizopna acidam nading kal akisam bang-a suan siamding kisam-hi. Mimal kizopna acidam takciang-in tualsung hong cidam thei ding-a, tualsung acidam naakleh innnuaipa-in Tual Biakna azuui zong-in, inntungpa-in Milim Biakna azuui zong-in veenglehpaam hihna' ading-a akilawm kizopna kinei siam ahihman-in tua biakna-in hong nawngkaaisak nawnlo-hi. Kongpa-in Teizaang awsuah azangh zong-in, phaaitampa-in Zo awsuah azangh zong-in veenglehpaam hihna-tawh akilawm kizopna kinei siam peuhleh tua akidang awsuahte-in hong buaisak nawnlo dinghi.


Tu-in, I-do dingte thei-ta I-hih man-in dodingte nangawn do naailo pi-in dolohding tata dosawm nawnlo-in, dodingte do nading gaalvan kisam bangbang hahkat-in zong meengmeeng-a gaaldo kipatding hunta-hi. Kipan photphot lehang nuamsa kisa-in, "Nii-aw, na khawl laai-in, kha-aw, Aijalon kuam-ah nana dingcip laai-in, ka' gaalpa' khutsung pan-in ka' gamlei ka-ngah mateng," ci-in I-hunbang hawmthawh mahmahding hihang! 



Zomi Pasian' Thupha!


Zokhai


***********************************************                                  

T. Zokhai          ITNA-IN GUABANG HINNA-HI        
60 Narr-Maen Drive                                                            
Croydon Hills VIC 3136         
Melbourne, AU                   
Tel: +61 39723 0460                                      
Mob: +61 420 800 560                          

***********************************************



Comments

Popular posts from this blog

Zomi: Who They Are

Zomi Total population ca. 2,500,000 Languages Various Kuki , Mizo , Chin , Naga , Paite Religion Christianity , Animism , Buddhism , Laipian Related ethnic groups Naga , Meitei , Hmar , Mizo , Kuki Zomi [1] is the name of a major tribe found in various parts of South and South East Asia. The term Zomi meaning, Zo People [2] is derived from the generic name 'Zo', the progenitor of the Zomi. They are found in northwestern Myanmar, northeastern India and Bangladesh. Anthropologists classify them as Tibeto-Burman speaking member of the Mongoloid race. In the past they were little known by this racial nomenclature. They were known by the non-tribal plain peoples of Myanmar, Bangladesh and India as Chin, Kuki, or Lushai. Subsequently the British employed these terms to christen those 'wild hill tribes' living in the "un-admiral. They are Zomi not because they live in the highlands or hills, but are Zomi and call the...

Proxy for Myanmar

Address ah 79.125.28.242 leh Port ah 443 194.12.240.149 443 87.120.58.129 8080 141.24.249.129 3124 128.59.20.227 3124 212.93.193.83 443 212.93.193.82 443 212.93.193.84 443 212.93.193.72 443 70.20.10.30 80 70.20.10.40 80 203.81.166.6 > 8080 124.30.27.20>8080 121.243.32.138>3128 82.75.182.22>9000 190.146.127.152>444 71.235.209.187>8080 203.81.166.20 > 8080 203.81.166.21 > 8080 203.81.163.66 > 80 70.20.10.30 > 80 70.60.20.30 > 80 72.52.96.31 > 80 203.163.81.66:80 70.85.16.16 :80 က usa proxy 203.81.1...

Zawgyi KeyBoard Installer For Windows 7

Zawgyi Font for Bit 64 1. Firstly, install the file. The File is Zawgyi Font for Windows 7 . 2. Download this software, its a keyboard for  Zawgyi. 3. Go to "Text Services and Input Language" in Control Panel >>Fonts; and Select "Zawgyi Myanmar Unicode L" Then all will be ok! If you still have some problems on Bit 64, you can run Alpha Zawgyi and then, run the given file from Mediafire . That is "ZawGyil_amd64.msi, ZawGyil_i386.msi and ZawGyi_ia64.msi". Among all these three, you can choose whatever u wanna install, which of them is ok, that means you run one ".msi" file from the downloaded file. It will solve your problems. If you still have problem on installing Zawgyi keyboard on Windows 7, You add this IEZawgyiGtalkFont . Download this and run it. There will be ok! Zawgyi Keyboard Installer for Bit 32. Zawgyi Keyboard Installer for Bit 32 is to run Alphazawgyi only. If you run Alpha Zawgyi , everything is ok.