Skip to main content

Posts

Showing posts with the label ZoCulture

NA SANGGAM NUMEITE IT IN

          Zo ngeina ah sanggam numeite gamh kiluahsak lo se hi. Pu le pate mawhsak pah ding zong hisam lo hi. Numeite in a Pa´ inn panin gamh a luah loh hangin ama mothakna beh sungah gamh luah uh hi. Tapate in Pa' gamh a luah thei ahih hangin a zawng mahmah Pa khat nei kha leng, pasal teng in a luah ding uh gamh bangmah om lo thei mawk hi. Ahih hangin i sanggamnu pen mihau tangval khat in tenpih leh amah pen unau sungah luah ding gamh tampi a neinu suak mikmek hi. Tua hi a, i Zo ngeina pen a vangkim mahmah a kilekkim mahmah a hihi.              I mokhak khempeuh i Ni ahi zongin, i sanggam numeite ahi zongin ei' inn ah innsung dongta tanu, haitawi-in hong pang kik uh hi. Nopna dahna ah a mau loin zuleh sa kine zolo hi. A mau khutma ki ngak a hihi. Nidang lai-in inn sungah siatna(sihna) hong om ciangin misi kivui pah lo in ni tampipi kikoih hi. Sivui ciang a zatding zu bang bilh tawm hit-hiat phot uh hi. Misi a uih loh na...

Zomi in i Kalsuan zia et phat huai...

Hih video in Zomite nam vei zia le i minam vai kalsuan zia tawmkhat lam ong lak in ka mu a, a beisa hun a i kalsuansa te bek hilo, ong pai lai ding hun tampi te en toto leng gen ding tampi hong om ding hi. I vei mahmah minam min kipsak zawh nang i hanciam laitak in, namdang te nung ah ki tawtah in, i tuk thapaih mawk ding leh bel ki tawtal in i tuk suak ding nak patauh huai sim tham hi. Evan Langh Do Khup Tu dinmun i et ciangin Min diktak letkip zawh nang a hanciam mahmah minbam it kisa tampi om a, tua kawmkal ah minam min sangin i hihna takleh i mizia tak mite in ong theihding lunggulh in panla ki om hi. Khial cih om thei lo a, tua hoih zaw cih zong gen ding i tehi nai kei hi. A gah muh ding om nailo tuak ahih manin ngaihsut haksa hi. A hizong in a gah koi limci zaw in, koi khang sawt kimang zaw a, koi lampi tawnin i minam cidam zaw ding hiam cihte zong ong ngaihsut huai mahmah mawk hi. Makai leh mipil te in thu ong gnaihsun kaak le uh mipi in ki lunggulh mahmah ta cih mipi aw...

Pupa Ngeina Zukholh

Pupa Ngeina Zukholh Kawl huzaap Zomi te'n Pawi acih pen India lam Zomi te'n Lawm ci uh hi. Ahih hangin hite pen Zopau hilo hi. Zopau iin Ai kicizaw hi. Mimza ai, taangza ai, asamat ai, BA ai, kici hi. Ahih hangin Lawki-hunlai gal-ai , sa-ai cihpen zupi nungin dawibiak ngeina tawh na kizomlua ahihman, ai cihpen lawkivai-lua kisa kha ding hi. Zomite in gualzawhna leh matutna khatpeuh a om ciangin kipahtawi uh hi. Kasangnaupan lai-in kapa in lai ka-on simin aktawh hong aihsak tawntung hi. Innkuan iin kilungkim mahmah hi. Kalai onman kei aklu hong nesak hi. Thuneuno abat hangin hanciamnopna hong khangsak hi. Nu leh pa hong pahtawina pen ki-angtanpih mahmah hi. Ka uu pen saben uuk ahih ciangin lailam haatlo hi. Ahih hangin vakhu khat amat pen kapa'n aklui khat tawh aihsak hi. Vakhu pen khuttum-cia phalo hi. A aihna aklui pen innkuanmeh cing hi. Tua bang kipahtawina in lungsim cidamsak hi. Pute Tuukzuu Kholh Zomi lawkite in tuuktung masa anpalte zuu in sa uh hi. Puute ...

Kuki Custom and Culture, Bung (5) Chapter (5)

HUNPI KUTPI LE NIKHO THUPI HO + + + + + + + + Hunpi kibol dan -------------- 52. Hun kiti nikho hi Kuki nammite dinga nikho thupitah khat ahi. Ajeh chu insung mipate khat cheh dinga mailam kum khat sunga ainchen akhosah aphat ding aphatlou ding phunsanna jong ahi. Hun, ahkang tha, hi meithai tilou mipa doikhit thei jousen abolcheh ding ahi. Huna tha ding ahkang hi amul jong khat cha vomlou ahkang chal hiding ahi. 53. Doi khom ding chu tuchapan sething toi akanei khat alah ding leitola aphuding ahi. Ahkang gu koina ding chu gopi go nanga kisa doibom khat hiding ahi. Doibom chu tucha pan ahkang mula hoisella ajep pahleh ding khoigipa athoimet dimdem ding ahi. Ahkang chu thempu pa leitola kiphut doikhom phunga chu ahchal chu alol ameh a phun asanding innei pa dinga phui asama ganlhaina abolding ahi. Aganlhainaa chu, “Vo Pathen hiche inneipa hi khovei tulaiphat geija damsel auma nangma nahin houthei kit ding le hiche ahcha hi ahen sung lam hinnga henlang ajetlam hindelpha he...

KUKI CUSTOM AND CULTURE (Bung 6)

KHANGLAI HO KILOIKHOM DAN LOMPI UMDAN 74. Kuki nam mite dingin lompi hi phatchomna tahle mijat dangte sanga iloupi nau chonchan pha khat jong ahi. Kho le venga akichen nah poule lompi, lombung, lomnei ti hi umtei ding ahi. Aumlou le jat namchondan helou mi kichehlou ngen chengkha hiding ahi. Lompi hin khosung, vengsung jong anopsah-in, ahahsa alhasam jong apuihoija ahuhdoh thei ahi. 75. Lompi sunga hi thoupo ding lom upa mini, tollaipao khat, lom penchai pasal ni numei ni lhendoh dingahi. 76. Lompi sunga thunoh baotam aum leh lomupa teni kin ahi. Lom upan achaisa chu haosan jong asuhkeh ngailou ahi. Lom upan achailal vang haosa khut lhungding ahi. 77. Lom upa pichal boldan chu suhtuma ngalpeng chena ahilou le taichena, kong khaiju chepna tui talen donsahna hichangei chu abolthei ahi. Haosa pichal alhunvang le selpi Leona gei ahitai. Lompia kona kinodoh chu itobangin lal hen lang gentheina tohjong le nungah gollhangin ahulou, avet lou ding ahitai. Anu apa lhase jong le haosan j...

US Citizenship Theihhuai Thudot 100 laibu

United States gammi suah nading theihhuai thutedotna leh dawn’na US Citizenship Theihhuai Thudot 100 laibu

KUKI CUSTOM AND CULTURE (Bung 8)

LOULHO THINGPOH THU Ki khoheng louhal thu --------------- 103. Kho khat-in akho hengpi toh gamgi-chin loua alhodig le ahalding kon le mei lam phatchan phet uhen lang akhoheng haosa pa jaha seimasa hen. Lou halni jongle ahuthei chanin hu uhen. Akho hengte gam chu meijin akah lut khah le kithou henlang phalmit uhen. Chujou le lou neihon juble khat buh uhenlang achol jouse toh chep khom uhen. Khoheng haosan jong gam polman delda hen. Chuti louva lou lhouhon koina hetsah louva ahaluva gam meilam jong phetlou ahiu le meiphal thacholho chu ju dangka bel khat in vah uhen lang gamnei haosa chu gampol man selpi khat peu hen abeijat chu loulhou jousen dongkhom uhen. Ki-khoheng gam lah thil kilah thu -------------- 104. Koi hijong le gamnei pa donglouvin mi gamsunga thil lathei ponte. Mihem manchah thei thil jouse imacha mohlah hih-hen. Alahnom adeichat aum le gamnei haosapa koma kithum hen lang kilahhen. Chutobang-ma chun koiman haosa het-louvin vadunga nga moh lhei-thei ponte. Haosa hetl...

KUKI CUSTOM AND CULTURE(Bung 7)

CHAWN LE HAN (Saai, Changai, Galai) ---------------- 89. Kukite dingin saai kiti hi gunchena le loupina khat jong ahi. Ajeh chu pasal hija tha le mat nei joulou chun sa aai joulou ahi. Ei mite dinga pasal khat in sa jou ijat atha am? Vei ijat aai jouvem? ti hi thupi kisahlheh ahi. 90. Sa aai maset teng le solgum chu atha chan amoh kho kho thei ahi. Akhosa chu phatecha amelchih ding ahi. A-ai phat le sela aai ding jubel (5) toh atho ding hichu moljouna kiti ahi. Athumvei naa chu ana khosa jouse abonna amehkhuma akhoding, selchal khat-a akho ding jubel (10) toh athoding ahi. Hichan geija aboljou phat le selding (3) vei kitia athini le kilam ding, vangama amanga cheding ahi. (Thum vei lhitlou akilam poi). Humpi aid an ---------------- 91. Masang lai kholkip kholjinga inachen lai uchun mihem le sahem hiinachengkhom ahi. Nikhat hin sahem pan kumsing sel chal ahinthat tan ahi. Ahungkihou uvin apichal ahinbol ule sahem pa (humpi pa) amotan ahi. Chuphat in sahem pan tukal mihem pa ...

KUKI CUSTOM AND CULTURE(Bung (4) Chapter (4))

GOLCHA KIVOP GAMLENG SAKAP THU ----------- 44. Golcha ni kivopma sakap aum le akappan sa kinding abonin kilah doh hen lang, adang se chu akibangin kihomlhon hen. Vangset pia mikhat akap khah lhona athi le tohsoi thua seiding ahin atohsoipa leo na chu akivoppi agolpan hoplia hop khat 25% adit hu ding ahi. Golcha kithang khong thu -------- 45. Golcha kithang khong tenin sa apohlhon le amasa khatjoh sangin asimding, abanna apohkit lhon le amasa simloupa chun asim ding asim joh joh chun sakinjouse akilahdoh ding aval chu akibanga kihomlhon ding ahi. Mi gencha apohlih khah lhon le aman akibanga aditkhom lhonding ahi. Mi apohlih khah lhon jongle akibanga leolhon ding ahi. Sa kikap hangin mi atha thu ---------- 46. Thela kikap hang sa khatin mi asuhkhah-a ami jong asajong ania athi leh mithat sa chu aluhom cha jong khosunga pohlut louding ahi. Mi that sa chu khosunga akipohlut le asong neijin ahi tin gollui hon adeipon ahi. Apolut auma chutobang thilse ahungum khah kit le au...

CHRISTIAN leh HOMOSEXUALITY

CHRISTIAN leh HOMOSEXUALITY Tulai leitung a thang mahmah Homosexuality icih mite gam, ahih keh Pasian hing bialote lak bek a om bangin I ngaihsut lai-in, ei innsung mahmah ah hong luut khinta hikha thei ahih man in, hih Homosexuality tawh kisai tawm suut khawm leng ut hang. MI HOMOSEXUAL HONG SUAH DAN Mi Homosexual hong suah na ahang uh kibang kim takei mah leh a taangpi Homosexual hong suah dan uh suut khawm ni. [1] NU-LE-PATE HANG (Nute hih khialh man) Nu pawlkhat pasal bang in khauh mahmah uhi. Hidan a ‘Nu’ thuthei lua ten a tapa te uh pasal ahih na bang vua ahong om ding uleh thu khensat theihna tawh akalsuan ding uh phallo uh hi. Hidan Nu in a tapa pen tanu (numei) bang in enkol/ nungtasak a, a tapa hih le bawl peuh mah thukim lo in “Pasal zong bang kei teh, na gamtat dan himhim, le na nasepdan mawngmawng, “Numei tawh kibang the” cihdan kampaute tawh koden ciden uh hi. Hici banga Nu thuneihna nuai a khang khia pasal pawlkhat ngaihsutna hong buai in, numei nuntakdan leh om z...

Mo Man Thu

* Khai le' Zomi te Pasian hong angvan na huhau ciding i hiam, nun na tual niam luat ziak ciding i hiam, i tam het loh-hang in, leitung bupphial ah akikhen thaang minam te i suak-khin ta hi, tulai Zomi sung ah popular pha diak Zopuan kideih mah² laitak zongh a hihi, a hihang in tua Zopuan i silh man in bang mah phat-tuam na i mungei kei ding hi ( a puan thupi lo kacih na hilo ) Zomi ten i kepcing ding kadeih thu a hih leh I ngei na ( Zo ngei na ) hizaw hi, "numei-in pasal kisam, pasal in-numei kisam" cih khanglui ten Paunaak a neih bang mah un' nungak leh tangval khat ong kiten tak ciang in ,Kilaak na, Kilei na cih te i nei to dimdem hi, tuni kong gen nop thu in ,Kilei ni aa a kulpeel mawh " MO MAN THU " a nuai ah gelh suk hi, hih in Zomi te minam pi i hih na hong laak a hihi, khang thak Zomi ten kemcing in, nuntaak pih in, thupi bawl ni... ** Nupa khat a kiten ciang in, Laak leh Lei thuah pah ki om in, kiten khit teh ki nung lei pan zongh ki-om hi. Mo a ...

ZOMI LIFE AND CULTURE

ZOMI LIFE AND  CULTURE By Gin Khan Nang Fuller   Theological Seminary Pasadena , CA 91104, USA 2007 TABEL OF CONTENTS INTRODUCTION  1 CHAPTER ONE       :           ETYMOLOGY OF THE ZOMI The  Generic Name  “Zomi” Zo tribes Migration Waves Life before British Annexation Emergence of Kam Hau Kingdom Institution of Slave Abolition of Slave and  Tax British Annexation The First Exposure to the World CHAPTER TWO      :           SOCIO-CULTURAL STRUCTURE Traditional Religion The Concept of Supreme Being The Concept of Dawi Ritual Institutions Pusha Ritual Tonh Ritual Childbirth Ritual Funeral Ritual The Concept of Misi Khua Social Structure Family Dating Marriage Divorce Festivals Zu Kinship System Consanguineal Relationship Affinial Relations...