Skip to main content

Zolai Gelh Zia

Sianzun: Rev Khoi Lam Thang
Rev Khoi Lam Thang
Gelh: Rev Khoi Lam Thang

Tuni ciang dong Zomite' sungah Zolai gelh zia kician kinei thei nai loin, ei ut bangbang in kigelh ciat hi. Zolai zong Manglaite bang mah bangin laibul (Grammar) anei veve ahih manin, ut bangin kigelh thei tuan lo hi. Tua bang kawm kalah Zomite' sungah lai le pau lam bulkanna pilna sang anei (Linguist) Rev. Khoi Lam Thang in hih bangin atom kim hong gelh khia hi.

1. Khiatna khat nei kammalte gawm ding: Khiatna nei kammalte i gelh ciangin awmal (syllable) khatval a phak hangin a kop in gelh ding ahi hi. Khiatna khat nei cih ciangin Kawlkam, Mangkam khawng tawh zong kingaihsun thei hi.
Genthehna: SA cih ciangin Voksa, Aksa om hi. KHI cih ciangin ngawnga ki-awh khi om hi. Ahih hangin SAKHI cih ciangin i gensa thute tawh a tuamtuak hi a, Sa le Khi kigawm maimai hi nawn lo hi. Ganhing Sakhi cihna hi a, khen ding hi lo a, gawm ding ahi hi.
2. Kammal kibang a kithuapte gawm ding: Zo kampau ah kammal kithuap tam mahmah hi. Tua bang kammal kituap peuhpeuh gawm pahpah lel leng kikhial lo hi. Tatna zem, pianzia zemte tawh kibang cih ding ahi hi. Tatna zem pianzia zemte pen awmal khat hi loin awmal kihualte a kopa kizang zong om hi.


Gentehna: Pai pahpah, khang toto, hoih mahmah, pai sese, pai kheukheu, tu kheukhau, tai zaza, ding zeza.
3. Pauzepna kammal (participle)te gawm ding ahi hi: Pau zepna kammal cih ciangin Mangte in (Participle) acihte ahi hi. Zokam ah tampi om hi. Gentehna: Zawzen, zawsop, zawlai, tazen, mataw, khiamawk, tanghial, laidep..
4. Mathuapte a zom kammalte tawh kizom ding: Mathuap kammal ki-, pi-, te a kipan a om peuhmah a zom kammal tawh kimat ding hi. A kimat manin khiatna a kitelkhial thei dingte thekna tawh kikhen ding hi.


Gentehna: Ki - kideih, kiho, kilukhuh, kimawl, ki-um, ki-it, ki-at, ki-en
Gentehna: Pi - pibawl, picing, pimuh, pingaihsut, pisuah, pi-et,
5. Nungthuapte amai kammal tawh kimat ding: Tedim kam ah nungthuap kammal tam sim om hi. Tuate in: – bawl, dan, huai, kha, khia, khial, lam, pi, pih, sa, sak, tan, vai, ahi uh hi. Adang zong omlai ding hi. Hih kammalte akizat ciangin a mai a kammal tawh kimat ding hi. A khiatna a kitelkhial thei dingte thekna (-) tawh kikhen ding hi. Gentehna:
- bawl : cilbawl, khembawl, pawlbawl, simmawhbawl
- dan  : bawldan, itdan, muhdan, omdan, zatdan
- huai : dahhuai, haihuai, ithuai, pahtak-huai
- kha  : genkha, khialkha, lawngkha, nekha, sukha
- khia : genkhia, honkhia, lakhia, mukhia, lawnkhia
- khial: enkhial, mukhial, paukhial, telkhial, theikhial
- lam : deihlam, gollam, hauhlam, khanlam, teklam
- pi    : bulpi, huihpi, innpi, lianpi, lopi, papi, tampi
- pih  : hopih, lungdampi, paipih, sihpih tonpih
- sa   : baihsa, neksa, luaksa, sepsa, mokhaksa
- sak : damsak, deihsak, maisak, siasak
- tan  : kuaitan, nawktan, paltan, pektan
- vai  : cilvai, haivai, khantohvai, paupanvai
- gai  : negai, sigai, lungdamgai
- siat : paisiat, lasiat, luahsiat
- san : paisan, taisan, ciahsan
- sat  : kapsat, khensat


6. Nungthuap–mathuap kikopte gawmkhop ding: Mathuap le nungthuap tawh a kithuah khawm kammalte kimat ding hi. A kitelkhial thei dingte thekna tawh kikhen ding hi. Thekna tawh a kikhen ciangin a kammal khiatna ngaihsun in khensiam ding kisam hi.
ki-bawl: kihaibawl, kikhembawl,kisimmawhbawl google_protectAndRun("ads_core.google_render_ad", google_handleError, google_render_ad);
ki-dan  : kideihsakdan, ki-itdan, kikepsan
ki-kha  : kipalkha, kiphukha, kisatkha, kisukha
ki-kia   : kihawlkhia, kikhahkhia, kilawnkhia
ki-khial : kitelkhial, kitheikhial, kizangkhial
ki-pih   : kiciahpih, kinuampih, kithuahpih, kisihpih
ki-sak   : kideihsak, kiphasak, kihehpih-huaisakdan
7. Kammal saute thekna tawh khen ding:  Kammal thum val pha a, a sauluate nih suah in, thekna tawh kipeh thei hi. Gentehna Sakhi-tuihup, pheituam-sungten, khuasia-meide, va-singdangtu, kihehpih-huaisakna, kisimmawn-bawlna. 
Kammal sau mawkmawk hi lo a, Zomite’ i neih kamkop mal litethekna tawh peh ding hi. Gentehna: Annek-tuidawn, cimawh-genthei, gilkial-dangtak, huansak-huankhang, ankhing-tuibuk, Kawlgam-vaigam, innma-loma, innmun-logam, khualu-khuataw, nungak-tangval, pitek-putek, singkung-lopa, sungta-putu, zusa-vasa, hawhna-ciahna, thucin-thutang, cidam-mulmam, khamtheih-guihtheih.

8. ‘ H’ zatzia
‘H’ laimal pen Zolai gelhzia ah namthum/bangzah hiam in kizang hi. Tuate in :
1. /Th/, /Kh/, /Ph/ munte a kizang H leh
2. Awtom-awniamsakna H te ahi hi. A tunga nam thum sungah a thumna thugen nuam hi hang. Laimal tawpna laimung (Final consonant) dingin /h/ i zatzia kibang kim lo hi. Anuai a bangin zang khawm thei leng:
(1) A pingsak thu khat peuh genna kammal (Conditional or ‘if’ clause) dingin ‘leh’ zat hamtang ding hoih hi. Gentehna: Na ut leh ciah ta ni. Hong it lo hi leh,
(2) A piangsa thute gentelna ah ‘leh’ zat ding ahi hi. Gentehna: Kilehkik, Zuthawl leh, lehkuan
(3) Akibang het lo nih genkhopna ah ‘leh’ zat ding ahi hi. Gentehna: Pasian leh Mihing, Yangon leh Tedim.
(4) Khiatna khat nei a, kamkop bang a zatkhopte /leh/ hi loin /le/ tawh gawm ding a, kammal zong kimat ding hi. Gentehna: Si leh sa hi loin silesa (flesh), Nu leh pa hi loin, nulepa (Gender or sex), Mun leh mual hi loin, munlemual, Khat leh khat hi loin, khatlekhat
(5) Min i gelh ciangi a kikhen thei dingin ‘h’ zat ding hi a, a kisap kei leh zat hamtang ding hi lo hi. Kammal pawlkhat ah hunkhat lai-in kizang a, tu in kizang nawn lo hi. 
Gentehna: Cing (kicing) leh cingh (pianuam), Vung (Tuivung) leh a dang Vungh Khai, Lang, Cin, Lam Than, ing, ung, hang cihte ah telkhial ding om lo ahih manin h kulselo hi. Lai hong khak ing (ingh) hong lamen ing (ingh).
(6) Ihmu, cih ciangin ih zathuai a, ahih hangin ‘ih nu ih pa’ ci nawn se loin, ‘i nu i pa’ cih ding ahi hi. Mi tampi in hici gelh khin ta a, mi tamzaw in hoihsa in kizuizui ta hi. Gentehna: I inn-ah i lawmte tawh ihmut nuamdiak hi.
9. ‘A’ zatzia:  ‘A’ pen kizatna a tam mahmah kampau khat ahi hi. “Pasian in leitung mite hong it mahmah ahih manin ama Tapa a um mi khempeuh si nawn loin a hin tawntung theih nadingun a Tapa neihsun a hong piak dongin a hong itna a hong lak hi” Johan 3:16. A kizatna a tawm pen namthum om hi. Tuate in :
1. Mintang (pronoun) dinmuna kizang a. Hih dan a kizang a peuhmah tangdin den ding hi. a lawmnu, a ballpen, a lungsim, (amah, ama, amah’n, cihte pen mintang (pronoun) vive mah ahih manin kikhen theilo hi.
2. Kamzopna (conjunction) a dinga, hong pai-a, khituite a luang dinga, Kamzopna khempeuh tuamdin lo dinga, awpheikop (awsuaksakte) tawh a kinai leh thekna tawh kidei ding hi. Kamzopna hi a, kamvui tumtawng ahih manin, a khit ciang coma /,/ in zui denzaw hi.
3. Mangte in copula verb a cih kammal ahi hi, ahih hangin, asia apha, a suk ato, Hih kammal pen pawlkhatte in mintang (pronoun) hi-a, tangdin ding hi ci uh hi. A hi, na hi, ka hi; dinmun in laleng ahi ding bang napi, ngaihsun phapha leng hikhin lo hi. Mangte’ is Mizote’ ani, Falam/Hakhate’ asi tawh kiang hi. Tua banah, asia apha, asuk ato cih kammalte ah a pen pronoun hi hetlo hi.
By: Rev. Khoi Lam Thang (Linguist), General Secretary-BSM,Yangon

Comments

Popular posts from this blog

Zomi: Who They Are

Zomi Total population ca. 2,500,000 Languages Various Kuki , Mizo , Chin , Naga , Paite Religion Christianity , Animism , Buddhism , Laipian Related ethnic groups Naga , Meitei , Hmar , Mizo , Kuki Zomi [1] is the name of a major tribe found in various parts of South and South East Asia. The term Zomi meaning, Zo People [2] is derived from the generic name 'Zo', the progenitor of the Zomi. They are found in northwestern Myanmar, northeastern India and Bangladesh. Anthropologists classify them as Tibeto-Burman speaking member of the Mongoloid race. In the past they were little known by this racial nomenclature. They were known by the non-tribal plain peoples of Myanmar, Bangladesh and India as Chin, Kuki, or Lushai. Subsequently the British employed these terms to christen those 'wild hill tribes' living in the "un-admiral. They are Zomi not because they live in the highlands or hills, but are Zomi and call the...

Proxy for Myanmar

Address ah 79.125.28.242 leh Port ah 443 194.12.240.149 443 87.120.58.129 8080 141.24.249.129 3124 128.59.20.227 3124 212.93.193.83 443 212.93.193.82 443 212.93.193.84 443 212.93.193.72 443 70.20.10.30 80 70.20.10.40 80 203.81.166.6 > 8080 124.30.27.20>8080 121.243.32.138>3128 82.75.182.22>9000 190.146.127.152>444 71.235.209.187>8080 203.81.166.20 > 8080 203.81.166.21 > 8080 203.81.163.66 > 80 70.20.10.30 > 80 70.60.20.30 > 80 72.52.96.31 > 80 203.163.81.66:80 70.85.16.16 :80 က usa proxy 203.81.1...

Zawgyi KeyBoard Installer For Windows 7

Zawgyi Font for Bit 64 1. Firstly, install the file. The File is Zawgyi Font for Windows 7 . 2. Download this software, its a keyboard for  Zawgyi. 3. Go to "Text Services and Input Language" in Control Panel >>Fonts; and Select "Zawgyi Myanmar Unicode L" Then all will be ok! If you still have some problems on Bit 64, you can run Alpha Zawgyi and then, run the given file from Mediafire . That is "ZawGyil_amd64.msi, ZawGyil_i386.msi and ZawGyi_ia64.msi". Among all these three, you can choose whatever u wanna install, which of them is ok, that means you run one ".msi" file from the downloaded file. It will solve your problems. If you still have problem on installing Zawgyi keyboard on Windows 7, You add this IEZawgyiGtalkFont . Download this and run it. There will be ok! Zawgyi Keyboard Installer for Bit 32. Zawgyi Keyboard Installer for Bit 32 is to run Alphazawgyi only. If you run Alpha Zawgyi , everything is ok.