Skip to main content

Mitha hat Pu Tawk Thang Tangthu

Pu Tawk thang, Pu thang Sut leh Pi Hial Vungte tapa hi a, 1860 in Tungtuang khua-ah suak hi. A zi Pi Ot Ning hi a, tapa nei lo uh hi. Pu Tawk Thang 1901 kumin si hi.
Ama hatnate: Ukpipa Hau Cin Khup in tuangdung pek pua dingin cial hi. “Zawl aw, na tuangdung lah hong puakpih mah ning in, nang zong anneek khat akpi khat ta tawh hong mehsak in,” ci hi.
Tua ciangin kuan uh hi:



1. Tonzang ukpi gam sunga pasal hatte in mualdungah lampi sat tawmin, miksi sazawnin zawng uh hi. khatvei lui sung khatah khahsuahin tolhsak kha uh a, thukpi tak tum hi. A dawhdawh uh hangin mipi in dokkhia zolo uh hi. Tua ciangin Tawk Thang in, “Liangdap khat hong pia dih vua,” ci-in a mongah liangdap dapin puakhia a, a khukdinna kuak pen sai khephah cia tawh kibang hi, ci uh hi.2. Tungtuang-a Pu Awn Khaw Paute innka laizanga songka ka kua a pha pen Gamlai gama kisui ahi hi. A sui pasal hatte in zawng uh a, Tuithu ngahmunah gal kahpih uh hi. Tonzang lam gal, singkung lakah a puakzia ding uh thei lo uh a, Tuithu gal Vialcian lamah nusia uh hi. Tua thu Tawk Thang in a theih ciangin amah guakin zankuanin sing lakah a tung lamin tawi zeuzeu-in Tungtuang khuanawlah nga hi. Khua sung pasalte in a muh uh ciangin lamdang sa uh a, a kan uh ciangin Tawk Thang puak ahi lam phawk uh hi.

3. Ukpipa Hau Cin Khup sial sawnnga tawh a ton lai-in a ngeina bangin pansik (ton kipatna) ni-in song suite kivak hi. Zingsang khuavak ciangin tangvalte in sialte mawlpih dingin sialkongah khau-in khih uh hi. Tawk Thang in mipi muhna-ah sialte pen a ki-ah manin a ngawngah hekin a mitte a khelkhiat ziauziau pen lamdang leh muhnopsa-in, mipite awng ziahziah hi.

4. A khuapihte Lam Suan leh a lawmte thum in zunun ni khatin vuak sawm hi. Zunun khekleh ni-in zu khamte in phinin kilai uh a, Tawk Thang in huan sakah khat, phung tungah nih, inn nuai-ah khat lawn mengmengin zo ziau hi.

5. Phaitu khua-a a zawlpa in a innka zawl a sauna feet 24 tang 4 tang 2 sah mal 4 a veka na puak zawh leh tang in, ci hi. Tawk Thang in lomhenin pua-a tang pah hi.

6. Tungtuang hausa upate in zu le sa a nek ni khatin to-in kilai uh hi. Tawk Thang in zo hi. Tua ciangin hausapa Phut Vum in, “Tawk Thang pen sing le suang zong bang kei; sik tawh kibang,” ci hi.

7. Poding kici lopa bawhhak mahmah nam khat pen Tawk Thang in a tawbo tawh tepin bot zo hi. Tua hangin Tonzang khua kimte in tu dongin Poding pen “Tawk Thang’ nel bawh kiak” ci uh hi. A taw ip a, tangvalte in phen a sawm uh hang phen zolo uh hi.

8. Guapum nal tunga kah kidemna-ah kuamah dang a kah zo omlo hi. Tawk Thang baih takin kah zo hi. “Pu Tawk Thang, nang bangci kah na hia ?” ci-a a kidot ciangin, “Guapum a kitam lo deuhin mekin kah leng haksa lo pi,” ci hi.

9. Mizogamah a sanggamte Tawng Vial leh Thawn Pau tawh zin uh hi. Zawlbuk-ah tangvalte in phinphin uh a, kilai uh hi. Tawk Thang in a khup a thalin a lomlomin a lot khit ciangin amau laka a hat pen leilak a denna leh a siakmit kitam hi.

10. A sungte in a lo uhah ann siimsak uh hi. A ciah ciangin vaimim bawk sawmgiat puak khatin pua hi. Mai pum 100 zong pua zo hi.

11. Tungtuang khua tangvalte in sial gawh ding a mawlpih uh leh khahsuah uh hi. Tawk Thang a kisil kim lai ko uh a, Tawk Thang in a khut lang khatin a kal humin a khut langkhatin sialmei-ah manin khawlsak hi.

12. Tawk Thang a sih ciangin a guh a et uh leh bing hi, ci uh hi. A suan a khakte Suangsang khua-ah om uh hi. A pu mah bangin midang sangin hatzaw uh a, ahi hangin Tawk Thang zah a hat omlo hi.
*(SOURCE: TEDIM BEHS NO 1 GOLDEN JUBILEE MAGAZINE 1998)

Comments

Popular posts from this blog

Zomi: Who They Are

Zomi Total population ca. 2,500,000 Languages Various Kuki , Mizo , Chin , Naga , Paite Religion Christianity , Animism , Buddhism , Laipian Related ethnic groups Naga , Meitei , Hmar , Mizo , Kuki Zomi [1] is the name of a major tribe found in various parts of South and South East Asia. The term Zomi meaning, Zo People [2] is derived from the generic name 'Zo', the progenitor of the Zomi. They are found in northwestern Myanmar, northeastern India and Bangladesh. Anthropologists classify them as Tibeto-Burman speaking member of the Mongoloid race. In the past they were little known by this racial nomenclature. They were known by the non-tribal plain peoples of Myanmar, Bangladesh and India as Chin, Kuki, or Lushai. Subsequently the British employed these terms to christen those 'wild hill tribes' living in the "un-admiral. They are Zomi not because they live in the highlands or hills, but are Zomi and call the...

CHIN, ZOMI, MIZO, ZO cihtawh kisai Debate

CHIN, ZOMI, MIZO, ZO cih minvai tawh kisai India gam aom ih mipihte kikupna, Debate bawlna hi. Sausimsim in alunglut velvelte bekin atawpdong simzo bekding hi. This is the outcome of the debate about our nomenclatures like Chin-Kuki-Mizo-Zomi on FaceBook – Zolengthe Group. The debate Vaphual shows that every one of us clearly know who we are – We are Zo, but some opined that Kuki nomenclature should be used as it is recognised nationaly and internationally. This is the starting point of the debate: Dear friends, MIZO=ZOMI, then is it something like both side of a coin? If it is so, then there is no chance of sitting under one administrative umbrella. Another Point: Mizo or Zomi ~ Which one should be the right word? I know You will say both. But according to Pu T. Gougin, Founder President of Zomi National Congress, “The land come first and then the people” therefore, it should be Zo… Mi….. that means Zo = Land and Mi = People. He further argued that MIZO is a wrong word; ...

Dr. Chin Do Kham Tangthu

Dr. Chin Do Kham Biography Education     Scholar in Residence for Ph.D. Educational Studies Program at Trinity International University, Chicago, USA, May 2003-August 2005.D., Intercultural Studies, Trinity Evangelical Divinity School of Trinity International University, Chicago, 1998.Min.(Doctor of Ministry in Pastoral Leadership), Oral Roberts University, Tulsa, OK, 1994.Special Study Program at Jerusalem Center for Biblical Studies, Israel, 1996. Educational Administrative and Teaching Experiences Adjunct Professor of Missions and Leadership at Myanmar Evangelical Graduate School of Theology (MEGST), Myanmar since Fall 2008 to PresentAssociate Adjunct Professor of Graduate School of Theology at Global University, Springfield, MO, USA 1996-present.Professor and Director of M.A. Missions Program and taught Leadership and Missions courses for M.A./M.Div./D.Min. courses at Oral Roberts University (2006-2008)Dean of Students and Professor of Missions/Leadership at Asia Pacific T...